Σε νέα φάση περνά η αντιμετώπιση της επιδημίας αφθώδους πυρετού στη Λέσβο, καθώς η κυβέρνηση αποφάσισε να εμπλέξει ενεργά τις Ένοπλες Δυνάμεις στη διαχείριση της κατάστασης. Με τροπολογία που κατατέθηκε, το υπουργείο Εθνικής Άμυνας αναλαμβάνει τον επιχειρησιακό συντονισμό των κρατικών υπηρεσιών και των φορέων που συμμετέχουν στην αντιμετώπιση της ζωονόσου.
Η απόφαση έρχεται σε μια ιδιαίτερα τεταμένη περίοδο για το νησί. Οι κτηνοτρόφοι εκφράζουν έντονη αντίθεση στην υποχρεωτική θανάτωση ζώων, ενώ η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου έχει προχωρήσει προσωρινά στην αναστολή των σχετικών διαδικασιών, μετά τις αντιδράσεις που σημειώθηκαν.
Η κατάσταση στο νησί
Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν το μέγεθος του προβλήματος. Μέχρι στιγμής έχουν επιβεβαιωθεί 192 εστίες αφθώδους πυρετού στη Λέσβο, ενώ ο αριθμός των αιγοπροβάτων που έχουν θανατωθεί ξεπερνά τις 80.000. Το νησί διαθέτει συνολικά περίπου 400.000 έως 450.000 αιγοπρόβατα, γεγονός που δείχνει τη σημαντική επίπτωση που έχει ήδη η επιζωοτία στον κτηνοτροφικό τομέα.
Ο γενικός γραμματέας Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Σπύρος Πρωτοψάλτης, ανέφερε ότι η θανάτωση των ζώων προβλέπεται από το ισχύον ευρωπαϊκό και ελληνικό θεσμικό πλαίσιο για τις ασθένειες κατηγορίας Α. Όταν επιβεβαιώνεται η παρουσία του ιού σε μια εκμετάλλευση, σύμφωνα με το συγκεκριμένο πλαίσιο, οδηγούνται σε θανάτωση όλα τα ζώα της μονάδας.
Ο ίδιος περιέγραψε τον αφθώδη πυρετό ως εξαιρετικά μεταδοτική νόσο, επισημαίνοντας ότι η μεταδοτικότητά του είναι ακόμη μεγαλύτερη από εκείνη της ευλογιάς των αιγοπροβάτων και ότι η εμφάνισή του έχει προκαλέσει σοβαρά προβλήματα και σε άλλες χώρες.
Τι αλλάζει με την κυβερνητική ρύθμιση
Βάσει της νέας ρύθμισης, στις περιοχές όπου έχει εμφανιστεί αφθώδης πυρετός, το υπουργείο Εθνικής Άμυνας θα έχει την ευθύνη του επιχειρησιακού συντονισμού των υπηρεσιών που εμπλέκονται στην αντιμετώπιση της επιζωοτίας.
Στις αρμοδιότητες που πρόκειται να συντονιστούν περιλαμβάνονται οι διαδικασίες θανάτωσης και ταφής των ζώων, οι εργασίες απολύμανσης, καθώς και η εφαρμογή των προβλεπόμενων μέτρων στις ζώνες προστασίας.
Ιδιαίτερη συζήτηση έχει προκαλέσει η πρόβλεψη ότι ο συντονισμός θα πραγματοποιείται «κατά παρέκκλιση κάθε γενικής ή ειδικής διάταξης». Η συγκεκριμένη διατύπωση έχει αποτελέσει βασικό σημείο κριτικής από εργαζομένους στις αρμόδιες υπηρεσίες.
Αντιδράσεις από τους κτηνοτρόφους
Η εφαρμογή των μέτρων έχει προκαλέσει έντονη αναστάτωση μεταξύ των κτηνοτρόφων της Λέσβου. Οι ίδιοι εκφράζουν φόβους για την οικονομική καταστροφή των εκμεταλλεύσεών τους, καθώς οι απώλειες ζώων έχουν ήδη λάβει μεγάλη έκταση.
Οι αντιδράσεις ήταν έντονες και στο Περιφερειακό Συμβούλιο Βορείου Αιγαίου, όπου αποφασίστηκε προσωρινή αναστολή των διαδικασιών θανάτωσης. Στο ίδιο πλαίσιο καταγράφηκαν και παραιτήσεις στελεχών της Περιφέρειας. Συγκεκριμένα, αποχώρησαν η αντιπεριφερειάρχης Πρωτογενούς Τομέα Αναστασία Αντωνέλλη και ο διευθυντής της Κτηνιατρικής Υπηρεσίας Στράτος Τσομπανέλλης.
Η συζήτηση για τον εμβολιασμό
Παράλληλα, παραμένει ανοιχτό το ζήτημα του εμβολιασμού των ζώων. Ο Σπύρος Πρωτοψάλτης ανέφερε ότι μέχρι στιγμής δεν έχει υποβληθεί σχετική επιστημονική εισήγηση από την αρμόδια κτηνιατρική υπηρεσία του υπουργείου.
Όπως εξήγησε, ο εμβολιασμός δεν θα σήμαινε αυτομάτως την κατάργηση των υπόλοιπων μέτρων αντιμετώπισης της νόσου. Η κυβέρνηση, πάντως, δεν έχει αποκλείσει το ενδεχόμενο να εξεταστεί, εφόσον υπάρξει σχετική επιστημονική τεκμηρίωση.
Σφοδρή κριτική από τους γεωτεχνικούς
Έντονη είναι η αντίδραση της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Γεωτεχνικών Δημοσίων Υπαλλήλων στην απόφαση για την εμπλοκή του υπουργείου Εθνικής Άμυνας.
Η ΠΟΓΕΔΥ υποστηρίζει ότι η διαχείριση μιας ζωονόσου πρέπει να παραμένει υπό τον έλεγχο των εξειδικευμένων κτηνιατρικών υπηρεσιών και χαρακτηρίζει την κυβερνητική επιλογή σοβαρή διοικητική εκτροπή. Παράλληλα, εκφράζει την αντίθεσή της στην ανάθεση του επιχειρησιακού συντονισμού στις Ένοπλες Δυνάμεις.
Σύμφωνα με την Ομοσπονδία, η αντιμετώπιση μιας επιζωοτίας απαιτεί εξειδικευμένη επιστημονική γνώση, κτηνιατρική εμπειρία και αυστηρή εφαρμογή των υγειονομικών πρωτοκόλλων. Για τον λόγο αυτό θεωρεί ότι η ενίσχυση του μηχανισμού θα έπρεπε να γίνει κυρίως με την πρόσληψη και αξιοποίηση μόνιμου εξειδικευμένου προσωπικού.
Η ΠΟΓΕΔΥ κάνει επίσης λόγο για σοβαρές ελλείψεις στις κτηνιατρικές υπηρεσίες και υποστηρίζει ότι η συμμετοχή του Στρατού δεν μπορεί να αποτελέσει υποκατάστατο της στελέχωσης του κρατικού μηχανισμού.
Τέλος, ζητά την απόσυρση της συγκεκριμένης ρύθμισης, την άμεση ενίσχυση των κτηνιατρικών υπηρεσιών με προσωπικό, αλλά και τη λήψη μέτρων οικονομικής στήριξης των κτηνοτρόφων, συμπεριλαμβανομένης της παροχής μέσων βιοασφάλειας και των προβλεπόμενων αποζημιώσεων.
