Με τραγικό τρόπο ολοκληρώθηκε η επιχείρηση των διασωστών στα ερείπια του τριώροφου κτηρίου στην οδό Λυσικράτους, στην Πλάκα. Το κτήριο κατέρρευσε μετά την ισχυρή έκρηξη που σημειώθηκε το πρωί της Παρασκευής 26 Σεπτεμβρίου. Και οι έξι άνθρωποι που αγνοούνταν εντοπίστηκαν τελικά χωρίς τις αισθήσεις τους.

Οι Αρχές επικεντρώνουν πλέον τις προσπάθειές τους στην ανάσυρση και την επίσημη ταυτοποίηση των θυμάτων, ενώ παράλληλα συνεχίζεται η έρευνα για να διαπιστωθούν οι ακριβείς συνθήκες που προκάλεσαν την έκρηξη.

Μεταξύ των θυμάτων βρίσκονται τέσσερις Αμερικανοί υπήκοοι. Πρόκειται για δύο αδέλφια και τις συντρόφους τους, οι οποίοι φιλοξενούνταν σε διαμέρισμα βραχυχρόνιας μίσθωσης στον πρώτο όροφο του κτηρίου. Στον χώρο είχε βρεθεί μία τσάντα με το μισθωτήριο της κατοικίας, προσωπικά έγγραφα και αντικείμενα των ενοίκων.

Στον δεύτερο όροφο κατοικούσε ένα ηλικιωμένο ζευγάρι, μία Ελληνίδα και ο Βρετανός σύζυγός της. Η πρώτη σορός που εντοπίστηκε και ανασύρθηκε από τα συντρίμμια ανήκε στην ηλικιωμένη γυναίκα, ενώ στη συνέχεια εντοπίστηκε και η σορός που φέρεται να ανήκει στον σύζυγό της.

Το ενδεχόμενο διαρροής φυσικού αερίου

Ένα από τα βασικά σενάρια που εξετάζουν οι αρμόδιες Αρχές είναι αυτό της διαρροής φυσικού αερίου. Με βάση τα μέχρι στιγμής στοιχεία, η έκρηξη εκτιμάται ότι σημειώθηκε στον δεύτερο όροφο, όπου κατοικούσε το ηλικιωμένο ζευγάρι. Πρόκειται, σύμφωνα με τις πληροφορίες της έρευνας, για το μοναδικό διαμέρισμα του κτηρίου που διέθετε αυτόνομη σύνδεση φυσικού αερίου.

Στον πρώτο όροφο υπήρχε στο παρελθόν παροχή φυσικού αερίου, όμως αυτή είχε διακοπεί από το 2021, έπειτα από σχετικό αίτημα του ιδιοκτήτη.

Το ηλικιωμένο ζευγάρι φαίνεται πως χρησιμοποιούσε το φυσικό αέριο για τη θέρμανση του διαμερίσματος αλλά και για το μαγείρεμα. Μέχρι στιγμής δεν έχει εντοπιστεί ο μικρός λέβητας, αλλά μόνο τμήματα των σωληνώσεων. Ένα από τα σενάρια που εξετάζονται είναι να παρέμεινε ενεργοποιημένη κάποια εστία κατά τη διάρκεια της νύχτας ή να σημειώθηκε διαρροή αερίου.

Εφόσον υπήρξε συνεχής παροχή, το αέριο θα μπορούσε να συσσωρευτεί στον χώρο μέχρι να φτάσει σε επίπεδο που να δημιουργήσει εκρηκτικό μείγμα. Ένας σπινθήρας, πιθανώς όταν άναψε το φως στο μπάνιο, θα μπορούσε στη συνέχεια να προκαλέσει την έκρηξη. Η σορός της ηλικιωμένης γυναίκας εντοπίστηκε κοντά στον νιπτήρα του μπάνιου.

Ένα ακόμη στοιχείο που εξετάζεται είναι ο τρόπος με τον οποίο κινήθηκε το ωστικό κύμα. Επειδή το φυσικό αέριο, σε αντίθεση με το υγραέριο, κινείται προς τα πάνω, η κατεύθυνση της έκρηξης φαίνεται να ενισχύει το συγκεκριμένο σενάριο. Παράλληλα, οι Αρχές εκτιμούν ότι η παλαιότητα της κατασκευής ενδέχεται να συνέβαλε σημαντικά στην πλήρη κατάρρευση του κτηρίου.

Από την έρευνα φαίνεται να απομακρύνεται το ενδεχόμενο έκρηξης φιάλης προπανίου, καθώς δεν εντοπίστηκε σχετική φιάλη. Παράλληλα, δεν έχει μέχρι στιγμής προκύψει ένδειξη ότι το αέριο προήλθε από άλλο σημείο ή από γειτονικό κτήριο.

Οι εκτιμήσεις του καθηγητή Δημήτρη Καρύδη

Ο καθηγητής Αντισεισμικής Τεχνολογίας Δημήτρης Καρύδης, μιλώντας στο ΕΡΤNews, ανέφερε ότι τα ακριβή αίτια θα πρέπει να προκύψουν από την ολοκλήρωση της έρευνας. Ωστόσο, η εικόνα των ζημιών προσφέρει ορισμένες ενδείξεις σχετικά με το σημείο όπου μπορεί να ξεκίνησε η έκρηξη.

Ιδιαίτερη σημασία έχει, σύμφωνα με τον ίδιο, η κατάσταση του γειτονικού κτηρίου. Ενώ το κτήριο της οδού Λυσικράτους καταστράφηκε ολοκληρωτικά, στο διπλανό κτήριο οι μεγαλύτερες ζημιές φαίνεται να συγκεντρώνονται στο ύψος ενός συγκεκριμένου ορόφου. Το γεγονός αυτό οδηγεί στην εκτίμηση ότι η έκρηξη πιθανότατα ξεκίνησε από τον δεύτερο όροφο.

Ο καθηγητής εξήγησε ακόμη ότι, αν αποκλειστεί το ενδεχόμενο υγραερίου, μία πιθανή αιτία θα μπορούσε να είναι η συσσώρευση μεγάλης ποσότητας φυσικού αερίου σε κλειστό χώρο. Επειδή το φυσικό αέριο είναι ελαφρύτερο από τον αέρα, υπό φυσιολογικές συνθήκες κινείται προς τα πάνω και διαφεύγει. Για να παραμείνει εγκλωβισμένο, θα μπορούσαν να έχουν συμβάλει κλειστά παράθυρα.

Κατά την εκτίμησή του, η διαρροή μπορεί να είχε ξεκινήσει αρκετές ώρες πριν από την έκρηξη και να συνεχιζόταν κατά τη διάρκεια της νύχτας. Ένα πιθανό σενάριο είναι να είχε σβήσει κάποια φλόγα σε εστία φυσικού αερίου, ενώ η παροχή εξακολουθούσε να λειτουργεί. Ένας σπινθήρας από την ενεργοποίηση ηλεκτρικής συσκευής ή εστίας το πρωί θα μπορούσε στη συνέχεια να προκαλέσει την ανάφλεξη.

Ο ίδιος διευκρίνισε, ωστόσο, ότι πρόκειται για πιθανό σενάριο και όχι για επιβεβαιωμένη αιτία, καθώς η έρευνα βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη.

Ο ρόλος της παλαιότητας του κτηρίου

Ο καθηγητής Καρύδης στάθηκε επίσης στη μορφή και την κατασκευή των παλαιών κτηρίων, επισημαίνοντας ότι μία σύγχρονη κατασκευή από οπλισμένο σκυρόδεμα θα μπορούσε να αντιδράσει διαφορετικά σε μία τόσο ισχυρή έκρηξη.

Ως παράδειγμα ανέφερε παλαιότερο περιστατικό στους Αμπελόκηπους, όπου είχαν παρατηρηθεί παραμορφώσεις σε στοιχεία της κατασκευής, όπως δάπεδα, οροφές και κολώνες. Στην περίπτωση του κτηρίου στην Πλάκα, ο συνδυασμός μεταλλικών δοκών και ξύλινων στοιχείων, σε συνδυασμό με την παλαιότητα της κατασκευής, ενδέχεται να συνέβαλε στην κατάρρευση των ορόφων.

Η επιχείρηση της Πυροσβεστικής

Ο αρχιπύραρχος και Διευθυντής Στρατηγικού Σχεδιασμού και Επικοινωνίας του Πυροσβεστικού Σώματος, Βασίλης Βαθρακογιάννης, δήλωσε ότι έξι άτομα ανασύρθηκαν χωρίς τις αισθήσεις τους και μεταφέρθηκαν με ασθενοφόρα του ΕΚΑΒ.

Κατά την άφιξη των πυροσβεστών στο σημείο είχαν επίσης απεγκλωβιστεί δύο γυναίκες από γειτονικό κτήριο, οι οποίες παραδόθηκαν στο ΕΚΑΒ.

Η επιχείρηση έρευνας και διάσωσης πραγματοποιήθηκε σύμφωνα με τα προβλεπόμενα πρωτόκολλα για καταρρεύσεις κτηρίων. Οι εργασίες συνεχίστηκαν καθ' όλη τη διάρκεια της νύχτας, με τη συνδρομή της Ελληνικής Αστυνομίας. Για τον εντοπισμό πιθανών εγκλωβισμένων χρησιμοποιήθηκαν ειδικά γεώφωνα, κάμερες και εκπαιδευμένοι σκύλοι έρευνας και διάσωσης.

Στην επιχείρηση συμμετείχαν 30 πυροσβέστες με έξι οχήματα, μεταξύ των οποίων δύο ειδικά διασωστικά οχήματα της 1ης ΕΜΑΚ, καθώς και τρεις σκύλοι. Παράλληλα, ο Δήμος Αθηναίων διέθεσε μηχανήματα για την απομάκρυνση των συντριμμιών και την υποστήριξη των εργασιών.

Οι αρμόδιες υπηρεσίες συνεχίζουν την καταγραφή του χώρου και τη συλλογή στοιχείων που θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην κατανόηση των συνθηκών της έκρηξης.

Σε σχέση με τις αναφορές για μυρωδιά αερίου πριν από το περιστατικό, ο κ. Βαθρακογιάννης διευκρίνισε ότι δεν είχε υποβληθεί προηγουμένως καταγγελία στο Πυροσβεστικό Σώμα για οσμή αερίου στην περιοχή. Μετά την έκρηξη, ωστόσο, ζητήθηκε η παρουσία υπαλλήλων της εταιρείας enaon EDA στο σημείο.

Παράλληλα, ειδικό κλιμάκιο της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού, αποτελούμενο από δέκα εξειδικευμένα στελέχη, συμμετέχει από την πρώτη στιγμή στην έρευνα. Τα στελέχη καταγράφουν την περιοχή, συγκεντρώνουν στοιχεία και εξετάζουν την αλληλουχία των γεγονότων, δηλαδή την έκρηξη, την πυρκαγιά και την κατάρρευση του κτηρίου.

Η προανάκριση πραγματοποιείται υπό την εποπτεία της αρμόδιας Εισαγγελίας Πρωτοδικών Αθηνών και σε συνεργασία με τις υπόλοιπες αρμόδιες υπηρεσίες της Ελληνικής Αστυνομίας.

Έλεγχοι στα γειτονικά κτήρια

Η έκρηξη προκάλεσε σοβαρές ζημιές όχι μόνο στο κτήριο που κατέρρευσε, αλλά και σε κατοικίες, οχήματα και επαγγελματικούς χώρους σε ολόκληρο το οικοδομικό τετράγωνο και στους γύρω δρόμους.

Ο αντιδήμαρχος Πολιτικής Προστασίας του Δήμου Αθηναίων, Ανδρέας Γραμματικογιάννης, δήλωσε ότι τα δύο κτήρια που βρίσκονται δίπλα στο κατεστραμμένο νεοκλασικό έχουν υποστεί σημαντικές ζημιές. Η παλαιότητά τους καθιστά απαραίτητη την πραγματοποίηση λεπτομερούς ελέγχου για τη στατικότητά τους.

Τα δύο κτήρια κρίνονται προς το παρόν μη κατοικήσιμα και αναμένεται να πραγματοποιηθούν πιο αναλυτικές αυτοψίες από τη Δευτέρα, ώστε να προσδιοριστεί με μεγαλύτερη ακρίβεια η έκταση των βλαβών.

Σύμφωνα με τον αντιδήμαρχο, τα μέχρι τώρα στοιχεία δεν δείχνουν πρόβλημα στο εξωτερικό δίκτυο φυσικού αερίου. Αντίθετα, εξετάζεται το ενδεχόμενο να υπήρξε πρόβλημα στο εσωτερικό δίκτυο του κτηρίου, ενώ ερευνάται επίσης αν είχαν πραγματοποιηθεί εργασίες στο ακίνητο τις προηγούμενες ημέρες.

Ο Δήμος Αθηναίων συνδράμει από την πρώτη στιγμή τις εργασίες της Πυροσβεστικής, διαθέτοντας προσωπικό, μηχανήματα και ειδικά συνεργεία. Στην περιοχή χρησιμοποιήθηκαν επίσης drones για την καταγραφή και την αξιολόγηση της κατάστασης.

Η απομάκρυνση των συντριμμιών είναι ιδιαίτερα δύσκολη, καθώς οι διασώστες πρέπει να προχωρούν σταδιακά σε μεγαλύτερο βάθος χωρίς να επιβαρύνουν περαιτέρω τη σταθερότητα του κατεστραμμένου κτηρίου ή των γειτονικών κατασκευών.

Για τον λόγο αυτό χρησιμοποιούνται ειδικά συνεργεία και μηχανήματα που επιτρέπουν την ελεγχόμενη απομάκρυνση τμημάτων της κατασκευής. Πρόκειται για μία αργή αλλά προσεκτικά οργανωμένη διαδικασία, η οποία πραγματοποιείται σε συνεχή συνεργασία με την Πυροσβεστική.

Οι δηλώσεις του δημάρχου Αθηναίων

Ο δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας, μετά την ολοκλήρωση της επιχείρησης της ΕΜΑΚ και τον εντοπισμό των έξι θυμάτων, χαρακτήρισε την κατάσταση ιδιαίτερα δύσκολη. Όπως ανέφερε, η προτεραιότητα πλέον είναι η προστασία των συνεργείων και η αποκατάσταση της ασφάλειας στην περιοχή.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν τα δύο γειτονικά κτήρια, τα οποία έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές και δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν. Παράλληλα, έχουν εντοπιστεί σημαντικές ρωγμές και σε απέναντι κτήριο, γεγονός που θα εξεταστεί από τους αρμόδιους μηχανικούς.

Ο δήμαρχος τόνισε ότι η ολοκλήρωση της επιχείρησης εντοπισμού των θυμάτων δεν σημαίνει και το τέλος των εργασιών. Οι πραγματογνώμονες θα συνεχίσουν να εξετάζουν την περιοχή, καθώς κάθε εύρημα μπορεί να βοηθήσει στην εξακρίβωση των πραγματικών αιτιών της τραγωδίας.

Παράλληλα, στόχος είναι να ολοκληρωθούν γρήγορα οι έλεγχοι στα γειτονικά κτήρια, ώστε να καταστεί δυνατή η αποκατάσταση της κυκλοφορίας και της λειτουργίας του δρόμου. Μέχρι τότε, σημαντικό τμήμα της περιοχής θα παραμείνει αποκλεισμένο, ενώ θα συνεχίσουν να επιχειρούν οι αρμόδιες υπηρεσίες του Δήμου, η Αστυνομία και η Πυροσβεστική.

Σε σχέση με την αιτία της έκρηξης, ο κ. Δούκας ανέφερε ότι οι πραγματογνώμονες συγκεντρώνουν όλα τα διαθέσιμα στοιχεία, τα οποία θα μεταφερθούν σε ειδικό χώρο προκειμένου να εξεταστούν από την Πυροσβεστική και τους υπόλοιπους αρμόδιους φορείς.

Με βάση τις πρώτες εκτιμήσεις που επικαλέστηκε, εξετάζεται ως πιθανότερο ενδεχόμενο μία μεγάλη διαρροή αερίου. Ωστόσο, διευκρίνισε ότι το τελικό συμπέρασμα θα προκύψει μόνο μετά την ολοκλήρωση της έρευνας και την αξιολόγηση όλων των στοιχείων.

Όσον αφορά τις πληροφορίες περί οσμής αερίου τις προηγούμενες ημέρες, ο δήμαρχος δήλωσε ότι δεν γνωρίζει κάτι σχετικό και σημείωσε πως δεν είχε κατατεθεί επίσημη καταγγελία στον Δήμο.

Η Πολεοδομία έχει ήδη πραγματοποιήσει έναν πρώτο έλεγχο στα γειτονικά κτήρια, ενώ από τη Δευτέρα αναμένονται πιο λεπτομερείς αυτοψίες. Οι αρμόδιοι θα μπορέσουν να καταλήξουν σε ασφαλή συμπεράσματα για τα αίτια της έκρηξης μόνο αφού ολοκληρωθεί η επιχείρηση της ΕΜΑΚ και συγκεντρωθούν όλα τα διαθέσιμα ευρήματα.