Ο ευλογημένος τόπος της Ηλείας είχε την τύχη να είναι η πρώτη περιοχή που απελευθερώθηκε απ' άκρη σ' άκρη από τον τουρκικό ζυγό, τους πρώτους κιόλας μήνες της Επανάστασης του ΄21. Αγέρωχοι οπλαρχηγοί και ατρόμητοι πολεμιστές διάβηκαν τα χώματά της. Χώματα που ποτίστηκαν με αίμα ηρώων. Και η ίδια, όμως, είναι μάνα πολλών μεγάλων αγωνιστών του 1821. Κάποιοι έμειναν στην ιστορία. Κάποιοι μένουν ζωντανοί σε θρύλους και παραδόσεις. Κάποιοι στέφθηκαν με το αμάραντο στεφάνι της δόξας αλλά παρέμειναν ανώνυμοι.
Κάποιων η προσωπική ιστορία και συνεισφορά στον αγώνα χάθηκε στην λήθη της ίδιας τους της γενέτειρας.

Όλοι εμείς που μεγαλώσαμε στον Πύργο και παίξαμε στη γειτονιά της Αγίας Κυριακής, θυμόμαστε το ταπεινό σπιτάκι του Ήρωα Γαλανέτου, με τον ψηλό φοίνικα, στην οδό Μαθιού, εκεί που βρίσκεται τώρα το Υποθηκοφυλακείο. Μια μαρμαρένια πλάκα πληροφορούσε τον περαστικό πως το πρώτο σπίτι του Ήρωα είχε καταστραφεί από τους Τούρκους για αντίποινα, επειδή ο Γαλανέτος είχε βοηθήσει τον Κολοκοτρώνη. Σήμερα δεν υπάρχει τίποτα που να θυμίζει τον Πυργιώτη Ήρωα.
Ας δούμε, όμως, μαζί μερικούς από την ηρωική πλειάδα που γέννησε αυτός ο τόπος.

Δημήτριος Αλεβιζόπουλος
Καταγότανε από τα Καβάσιλα της Ηλείας. Γεννήθηκε το 1801. Πολέμησε υπό τις διαταγές των του Γεώργιου και Χρύσανθου Σισίνη. Πήρε μέρος στις μάχες της Α' και Β' Πολιορκίας του Μεσολογγίου αλλά και στην μάχη στον Λάλα. Πολέμησε επίσης στην πολιορκία των Πατρών, και τραυματίστηκε δύο φορές στο κεφάλι και στην κοιλιά. Τραυματίστηκε επίσης στην Αθήνα το 1826. Ζούσε εως και το 1865 στα Λεχαινά.

Σωτήριος Αλεβιζόπουλος
Καταγότανε από τον Πύργο Ηλείας. Πήρε μέρος σε πολλές μάχες υπό τις διαταγές των Σισινίδων του Γεώργιου και Χρύσανθου Σισίνη.

Πανταζής Αλεβίζος
Ήταν από την Ανδρίτσαινα. Πήρε μέρος στην πολιορκία της Τρίπολης και τραυματίστηκε. Διακρίθηκε στη Μάχη στα Δερβενάκια για την καταδίωξη. Πολέμησε γενναία εναντίον του Ιμπραήμ στη Δραμπάλα και στα Τρίκορφα.

Παναγιώτης Αναγνωστόπουλος
Γεννήθηκε στην Ανδρίτσαινα περίπου το 1790 και καταγόταν από φτωχή οικογένεια. Το 1818 ξενιτεύτηκε μαζί με την οικογένειά του στη Σμύρνη, ενώ ο ίδιος θα φοιτήσει για λίγο καιρό σε σχολείο της Κωνσταντινούπολης. Στη συνέχεια θα εγκατασταθεί στην Οδησσό, όπου θα εργαστεί στο μαγαζί του Αθανάσιου Σέκερη και θα έρθει σε επαφή με τον Νικόλαο Σκουφά, ο οποίος και θα τον μυήσει στη Φιλική Εταιρεία.
Ως μέλος ο Παναγιώτης Αναγνωστόπουλος μύησε σημαντικά μέλη αυτής, ανέλαβε σημαντική δράση στην Οδησσό, στη Βλαχία, καθώς και την Ιταλία, όπου ήρθε σε επαφή με τον κύκλο της Πίζας. Από νωρίς ο Αναγνωστόπουλος ήρθε σε σύγκρουση με τον Εμμανουήλ Ξάνθο, κόντρα που θα συνεχιστεί και στα επόμενα χρόνια, καθώς και με τον Παπαφλέσσα. Διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στη λήψη της απόφασης της δολοφονίας του Νικόλαου Γαλάτη, ενώ είχε μυήσει τους Αναγνωσταρά, Παναγιώτη Δημητρόπουλο και Παναγιώτη Σέκερη. Με την έναρξη της επανάστασης ο Αναγνωστόπουλος, αν και ήταν φιλικά προσκείμενος στην πτέρυγα του Αλέξανδρου Μαυροκορδάτου, εισχώρησε στη συμμαχία του Δημητρίου Υψηλάντη, τον οποίο και συνόδευσε κατά την άφιξή του στην Πελοπόννησο.
Αγωνίστηκε δίπλα στον Κολοκοτρώνη και τον Αναγνωσταρά στην επανάσταση του 1821. Οι διαπραγματεύσεις για την άλωση της Τριπολιτσάς, στις οποίες πήρε μέρος, τον ανέδειξαν ως μεγάλη πολιτική φυσιογνωμία. Στη Γ' Εθνοσυνέλευση αρνήθηκε να υπογράψει το ψήφισμα για την αγγλική προστασία. Το 1828 διορίστηκε από τον Καποδίστρια Έκτακτος επίτροπος-διοικητής (νομάρχης) Ηλείας, ενώ αργότερα ανέλαβε και άλλες πολιτικές θέσεις, όπως αυτή του διοικητή της Εύβοιας και νομάρχη Αχαΐας και Ήλιδος.
Το 1834, ο ιστορικός Ιωάννης Φιλήμων εξέδωσε το «Δοκίμιον Ιστορικόν της Φιλικής Εταιρείας», στο οποίο ανέφερε ως πρώτη τριάδα τους Σκουφά-Τσακάλωφ-Αναγνωστόπουλο. Ο Εμμανουήλ Ξάνθος, ο οποίος ζούσε στο εξωτερικό, εξέδωσε την «απολογία Ξάνθου» για ν' ανταπαντήσει στον ισχυρισμό του Φιλήμονα και κατ' ουσίαν του Αναγνωστόπουλου. Ο Φιλήμων, με άρθρο του στην εφημερίδα Αιών και προσπαθώντας να αποκαταστήσει τον Ξάνθο, παραδέχθηκε ότι τον αδίκησε. Ο Αναγνωστόπουλος με άρθρο του, το οποίο όμως δεν δημοσιεύθηκε, υπό τον τίτλο Γενικαί παρατηρήσεις, επικρίνει τον Ξάνθο, ισχυρίζεται ότι δεν ήταν στα ιδρυτικά μέλη και τον κατηγορεί για οικονομικές ατασθαλίες. Η αλήθεια περί του ποιός μυήθηκε πρώτος είναι μέχρι και σήμερα άγνωστη, αφού οι απόψεις των ιστορικών διίστανται, ενώ τα αρχειακά έγγραφα είναι λιγοστά και μερικές φορές αναξιόπιστα για να απαντήσουν με σιγουριά.
Ο Αναγνωστόπουλος απεβίωσε το 1854 στην Αθήνα από χολέρα, που είχε μεταδοθεί από τον αγγλογαλλικό στρατό κατοχής. Το 1884 δόθηκε το όνομά του σε κεντρική οδό του Κολωνακίου.

Χρήστος Αναστασίου
Η καταγωγή του ήταν από το Φανάρι της Ολυμπίας στην Πελοπόννησο. Πριν από την επανάσταση το σπίτι του ήταν μυστικός τόπος συναθροίσεως και ανταλλαγής του μυστικού της επανάστασης. Μετά την επανάσταση, αν και ήταν γέροντας, συνείσφερε πολλά, γενόμενος έφορος καθ' όλο το διάστημα των εφορειών.

Κωνσταντίνος Ανδραβιδιώτης
Ο Ανδραβιδιώτης γεννήθηκε στην Ανδραβίδα και αναφέρεται πως είχε δραστηριοποιηθεί κατά των Οθωμανών από την προεπαναστατική περίοδο. Λόγω της δράσης του αναγκάστηκε να καταφύγει στη Ζάκυνθο, όπου υπηρέτησε στον βρετανικό στρατό και συνδέθηκε φιλικά με τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη και τον Χαράλαμπο Βιλαέτη.
Με την κήρυξη της επανάστασης στη Γαστούνη την 29η Μαρτίου του 1821, ο Ανδραβιδιώτης τέθηκε υπό τις διαταγές του Γεωργίου Σισίνη και όντας επικεφαλής Ηλείων ενόπλων ανάγκασε τις τοπικές οθωμανικές δυνάμεις να καταφύγουν στο κάστρο του Χλεμουτσίου. Έπειτα συμμετείχε μαζί με άλλους οπλαρχηγούς και προκρίτους στο επαναστατικό συνέδριο του Πύργου, όπου αποφασίστηκε η δράση εναντίον των Αλβανών ενόπλων του Λάλα. Κατά τη διάρκεια της επανάστασης, έλαβε μέρος σε αρκετές μάχες όπως στη μάχη του Λάλα, στο Πούσι, στην Ανδραβίδα, στη Γαστούνη, στην Πάτρα, στο Σανταμέρι και στη θέση Πόρτες. Το 1825 έλαβε το βαθμό του χιλίαρχου.
Μετά τη δημιουργία του ελληνικού κράτους, ο Ανδραβιδιώτης παρέμεινε στο στράτευμα και χρησιμοποιήθηκε, μεταξύ άλλων, το 1831 μαζί με τους Διάκο και Κουμανιώτη στην καταδίωξη ομάδας ενόπλων που δρούσε στην Ηλεία, ενώ το 1835 ανέλαβε την καταδίωξη των Χονδρογιανναίων. Τον Ιούλιο του 1847 έλαβε το βαθμό του ταγματάρχη στη Βασιλική Φάλαγγα, ενώ η επιτροπή εκδουλεύσεων τον κατέταξε στη Δ' τάξη των ταγματαρχών. Μετά την αποστράτευσή του διετέλεσε δήμαρχος Μυρτουντίων. Απεβίωσε το 1856. Από το γάμο του απέκτησε τέσσερις κόρες και τρεις γιους.

Αγαμέμνων Γ. Αυγερινός
Γεννήθηκε στον Πύργο και ήταν γιος του Γιώργου Αυγερινού, γόνου παλιάς πυργιώτικης οικογένειας που κυριάρχησε για πάνω από 100 χρόνια στην πολιτική ζωή του τόπου. Σπούδασε ιατρική στην Ιταλία και εκλέχτηκε πρόκριτος του Πύργου. Μυήθηκε στην Φιλική Εταιρεία και συμμετείχε ενεργά στην επανάσταση. Υπηρέτησε ως αρχίατρος στην επανάσταση και ήταν αρχηγός των όπλων υπό τον Ανδρέα Λόντο και τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη.
Κατά τη διάρκεια της επανάστασης εκπροσώπησε την Ηλεία στην Β' και Γ΄ Εθνοσυνέλευση. Η Επιτροπή των Εκδουλεύσεων τον κατέταξε στους αξωματικούς Δ' τάξεως.
Πέθανε το 1863.

Γεώργιος Αυγερινός
Αναφέρεται ως ο γενάρχης της οικογένειας των Αυγερινών, η οποία κυριάρχησε στην πολιτική σκηνή της ελεύθερης Ελλάδας για πάνω από 100 χρόνια. Η οικογένεια Αυγερινού καταγόταν από τα Αυγερινάτα της Κεφαλληνίας, τα οποία εγκατέλειψε και εγκαταστάθηκε στο χωριό Δούκα Ηλείας. Αργότερα, και συγκεκριμένα το 1770, η οικογένεια μετεγκαταστάθηκε στον Πύργο Ηλείας.
Ο Γεώργιος Αυγερινός εμφανίστηκε το 1778 ως γραμματικός των Τούρκων αγάδων στα σεράϊα του Λάλα και της Γαστούνης. Νοίκιαζε τη γη από τους Τούρκους και πούλαγε τα αγαθά στη Ζάκυνθο. Σύντομα κατάφερε να πετύχει ειδικά προνόμια για την περιοχή του Πύργου και σταδιακά εξελίχθηκε σε κύριο χρηματοδότη των αποστραγγιστικών έργων του κάμπου της Γαστούνης. Κατάφερε να αναδειχθεί σε έναν από τους ισχυρότερους προκρίτους του Πύργου ενώ αφιέρωσε μεγάλο μέρος της περιουσίας του για τον επαναστατικό αγώνα. Το 1807 φιλοξένησε τον Θ.Κολοκοτρώνη πηγαίνοντας στη Ζάκυνθο.
Μετά την απελευθέρωση αποσύρθηκε από τα πολιτικά δρώμενα του τόπου. Γιοί του ήταν ο Δημήτριος, ο Αγαμέμνων και ο Χριστόδουλος ενώ κόρη του ήταν η γυναίκα του Ιωάννη Σισίνη, γόνου της γνωστής οικογένειας των προυχόντων της Γαστούνης.

Αχόλοι
Οικογένεια φιλικών, αγωνιστών και πολιτικών από τον Πύργο της Ηλείας. Γενάρχες της οικογένειας, που προερχόταν από την ΄Ηπειρο, ήταν οι Γεώργιος και Σπύρος ΄Αχολος, δημογέροντες του Πύργου (18ος αι.).

Το σπίτι των Αχόλων ή αλλιώς πύργος των Αχόλων, κατά την προεπαναστατική περίοδο, ήταν στη συνοικία του Αγίου Χαράλαμπους . Καταστράφηκε από τους Λαλαίους Τούρκους. Κατά τη διάρκεια της επανάστασης τα μέλη της οικογένειας Άχολου ανέπτυξαν σημαντική δραστηριότητα, πάιζοντας μεγάλο ρόλο στην άμυνα της πόλης και όλης της περιοχής.
Ο Χριστόδουλος Άχολος ανακηρύχθηκε υπαρχηγός των Πυργίων μαζί με τον Ιωάννη Διάκο, τον Λυκούργο Κρεστενίτη, τον Αναγνώστη Παπασταθόπουλο και τον Πέτρο Μήτζο υπό την αρχηγία του Χαράλαμπου Βιλαέτη.

Χαράλαμπος Βιλαέτης
Γεννήθηκε στον Πύργο Ηλείας και καταγόταν από ισχυρή οικογένεια, η οποία ήταν μια εκ των πρώτων που εγκαταστάθηκαν στην περιοχή. Το 1806 υπηρέτησεμε τον βαθμό του σημαιοφόρου στον αγγλικό στρατό στη Ζάκυνθο, όπου και γνώρισε τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη, ενώ μερικά χρόνια αργότερα έγινε διοικητής λόχου. Ήταν παντρεμένος και είχε αποκτήσει έναν γιο, τον Δημήτριο Βιλαέτη, δασάρχη.
Το 1819 μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία. Με την έναρξη της επανάστασης ανακηρύχθηκε στρατιωτικός αρχηγός του Πύργου. Υπήρξε εμπνευστής της ιδέας του αποκλεισμού των Λαλαίων. Θέλοντας να περιορίσει τις ληστρικές επιδρομές τους στην πεδιάδα, δημιούργησε ελληνικό στρατόπεδο πλησίον της τοποθεσίας τους. Κατέλαβε το χωριό Στρέφι με πεντακόσιους Πυργίους και χωρικούς της επαρχίας. Δίπλα του προστέθηκαν και εκατό Τριφύλλιοι υπό τον Σταύρο Σαρνανίτη (Σαρενίτη) και τον Δημήτριο Κινά, ο οποίος είχε διατελέσει και αξιωματικός του Βιλαέτη κατά την περίοδο της υπηρεσίας του στα αγγλικά τάγματα. Τοποθετήθηκε τότε στο χωριό Λατζόι προφυλακή, αποτελούμενη από Πυργίους και Ζακυνθίους, υπό τον Γεώργιο Κόλια και τους αδελφούς Παναγιώτη και Δημήτριο Καμπάση αντίστοιχα. Με αυτόν τον τρόπο, ο στρατηγικός Βιλαέτης έφερε τους Έλληνες δίπλα από το Λάλα, επιχειρώντας να ανατρέψει τους μέχρι τότε πολεμικούς όρους μεταξύ Ελλήνων και Λαλαίων, καθώς εκείνη την εποχή οι επιδρομές των Λαλαίων έφταναν μέχρι τα σπίτια των Ελλήνων.

Μάχη του Λατζοΐου
Εκείνη την περίοδο συνέβη στο Λατζόι ένα επεισόδιο. Μερικοί από τους Έλληνες της περιοχής μετέβησαν στο χωριό Χελιδόνι και άρπαξαν τα πρόβατα του Λαλαίου ιδιοκτήτη του χωριού, Καραχούσου, προκειμένου να τραφεί ο στρατός. Αυτή όμως η ενέργεια προσέβαλε τους Λαλαίους, οι οποίοι ήθελαν αποκλειστικά να έχουν το προνόμιο της αρπαγής. Έτσι, στις 10 Μαΐου του 1821 όρμησαν από το Λάλα χίλιοι πολεμιστές, οι οποίοι αφού περικύκλωσαν το Λατζόι, κατέλαβαν το χωριό και πολιόρκησαν τους Πυργίους και Ζακυνθίους που βρίσκονταν οχυρωμένοι στα σπίτια τους. Η ορμή των Λαλαίων ήταν φοβερή, αλλά οι Έλληνες έδειξαν ότι ήταν αποφασισμένοι να υπερασπίσουν τις θέσεις τους μέχρι θανάτου. Στη μάχη αυτή έπεσαν αρκετοί Λαλαίοι, μεταξύ αυτών και ο γιος του Καραχούσου, Νεφέζης. Το γεγονός αυτό αύξησε τον πυρετό της μάχης.

Η άμεση αντίδραση του Βιλαέτη
Ο Βιλαέτης, ακούγοντας τους πυροβολισμούς από το χωριό Στρέφι και βλέποντας τον κλοιό να σφίγγει, έτρεξε στο μέσο του στρατοπέδου και φώναξε:
"Όποιος είναι Χριστιανός και παλληκάρι, ας έρθει μαζί μου."
Τον ακολούθησαν τότε εκατό άνδρες. Για να φθάσει ταχύτερα και να βοηθήσει τους αποκλεισθέντες στο Λατζόι, αντί να προχωρήσει προς τα υψώματα των χωριών Αρβανίτη και Καράτουλα, ακολούθησε τον πεδινό δρόμο. Οι Λαλαίοι αντελήφθησαν την παρουσία του και ξεκίνησαν να τον αναχαιτίσουν.
Ο θάνατος του Βιλαέτη
Οι δύο αντίπαλες παρατάξεις συναντήθηκαν δίπλα στον μύλο του Σμίλα. Η μάχη που ξέσπασε ήταν μανιώδης. Ο σημαιοφόρος του Βιλαέτη πληγώθηκε και ο Σαρνανίτης φονεύτηκε. Το εχθρικό ιππικό κατόρθωσε να εξολοθρεύσει το μεγαλύτερο μέρος των ανδρών του Βιλαέτη. Κοντά του απέμειναν δεκαπέντε μόνο Πύργιοι και δεκατρείς Τριφύλλιοι. Ενώ θα μπορούσε να διαφύγει, κατέλαβε με τους λίγους άνδρες του ένα αμπέλι, για να το χρησιμοποιήσει ως αμυντήριο. Οι Λαλαίοι όμως κατάφεραν να τον περικυκλώσουν. Ο Βιλαέτης πληγώθηκε στο κεφάλι, αλλά εξακολουθούσε να μάχεται ενθαρρύνοντας τους στρατιώτες του. Κατά το διάστημα αυτό, οι Έλληνες που βρίσκονταν στη Βολάντζα και το Βέχρο πήγαν να υπερασπιστούν τους μαχόμενους στο Σμίλα. Έφτασαν μέχρι το χωριό Λάνθι, αλλά βρήκαν τις θέσεις κατειλημμένες από πολυάριθμους Λαλαίους. Ο Βιλαέτης συνέχιζε να μάχεται, ενώ οι άντρες του λιγόστευαν από τα εχθρικά πυρά. Τελικά, έχοντας τραυματιστεί βαριά, έπεσε μαχόμενος μαζί με τους δύο τελευταίους άνδρες του, σε ηλικία μόλις 40 ετών. Μόνο ένας από την ομάδα του, που ονομαζόταν Μπακοδιονύσης, τραυματισμένος και με σπασμένο πόδι, κατόρθωσε να κρυφτεί στην κουφάλα ενός δέντρου και να σωθεί. Οι Λαλαίοι, ενθουσιασμένοι από τη νίκη, έκοψαν το κεφάλι του Βιλαέτη, το κάρφωσαν ως τρόπαιο σε ένα καμάκι και επέστρεψαν με πανηγυρισμούς στο Λάλα.

Αυτό ήταν το τέλος του Βιλαέτη, του οπλαρχηγού της Ηλείας και προασπιστή του Πύργου. Η ως το τέλος παραμονή και δράση του στη Μάχη του Λατζοΐου θυμίζουν τον Αθανάσιο Διάκο στην Αλαμάνα και τον Αθανάσιο Καρπενησιώτη στο Σκουλένι. Αρνήθηκε να εγκαταλείψει το πεδίο της μάχης και έμεινε να μάχεται με τους λιγοστούς άντρες του αποφασισμένος να πεθάνει. Ο ιστορικός Διονύσιος Κόκκινος θεωρεί ότι θα μπορούσε δικαίως να συγκαταλεχθεί μεταξύ των γενναιοτέρων ανδρών της Ελληνικής Επανάστασης

Νικόλαος Βιλαέτης
Γεννήθηκε στον Πύργο Ηλείας και καταγόταν από την οικογένεια Βιλαέτη. Ήταν ξάδερφος του Γιάννη και αδερφός του Χαράλαμπου. Ηταν προεστός του Πύργου και είχε εκλεχτεί πληρεξούσιος της Ηλείας στην Α' Εθνοσυνέλευση, τον Δεκέμβρη του 1821.

Ιωάννης Βιλαέτης
Πρόκριτος του Πύργου, ο οποίος είχε φυλακιστεί στην Τρίπολη, όπου και πέθανε από τις κακουχίες

Κωνσταντίνος Γκίκας
Η καταγωγή του ήταν από την επαρχία Πύργου. Βρέθηκε σε πολλές μάχες και προπάντων στην μάχη του Λάλα και την πολιορκία της Πάτρας. Υπήρξε δε και στο Μεσολόγγι, υπό τις διαταγές του Γ. Σισίμη, και έπειτα του Χρύσανθου. Στην πολιορκία της Ακρόπολης υπηρέτησε υπό τις διαταγές του Καραΐσκάκη και φάνηκε πολύ χρήσιμος.

Διονύσης Διάκος
Γεννήθηκε το 1794 στον Πύργο και καταγόταν από τη Μάνη. Ήταν δημογέροντας του Πύργου. Είχε λάβει μέρος στις μάχες κατά του Ιμπραήμ κατα την πολιορκία του Κάστρου Κυλλήνης. Με την άλωση όμως του φρουρίου αιχμαλωτίστηκε και απελευθερώθηκε με λύτρα. Το 1825 στις εμφύλιες διαμάχες σκότωσε τον Πέτρο Μήτζου στην αγορά του Πύργου. Ήταν ταγματάρχης της Φάλαγγος. Πέθανε το 1884 σε ηλικία 90 χρονών.

Ιωάννης Διάκος
Γεννήθηκε στον Πύργο και καταγόταν από οικογένεια δημογερόντων και αγωνιστών. Ήταν πρόκριτος του Πύργου και πολέμησε το 1821 και την εποχή της επανάστασης ήταν στρατηγός του Πύργου. Το 1823 ο Πέτρος Μήτζου σκότωσε τον πατέρα του ενώ αυτός για να εκδικηθεί το αντίπαλο πολιτικό στρατόπεδο σκότωσε τον Σταμάτη Κρεστενίτη. Κάηκε μαζί με άλλους 58 συντρόφους του στο μοναστήρι Ροφιά από τους Τούρκους

Λυμπέριος Ζαριφόπουλος
Ο Λυμπέριος Ζαριφόπουλος ήταν Έλληνας αγωνιστής του 1821. Καταγόταν από το Μπελούσι της Ανδρίτσαινας.
Λίγο πριν την Ελληνική επανάσταση του 1821 είχε εγκατασταθεί στη Καλαμάτα και ασκούσε το επάγγελμα του εμπόρου. Το 1819 μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία και με το ξέσπασμα της επανάστασης έλαβε ενεργό μέρος σε πολλές επιχειρήσεις, όπως στη Καρύταινα, Τρίπολη, Λάλα κ.λπ.. Έλαβε επίσης μέρος στις επιχειρήσεις του Μεσολογγίου και της Ναυπακτίας ως αξιωματικός υποβαλλόμενος και σε χρηματικές θυσίες. Το 1825 φέρεται να αιχμαλωτίσθηκε από τους Αιγυπτίους πολεμώντας τον Ιμπραήμ πασά στο Ναυαρίνο, αλλά λίγο αργότερα απελευθερώθηκε.
Το 1828 φιλοξένησε στο σπίτι του στη Πάτρα τον Ι. Καποδίστρια.

Νικόλαος Ζαριφόπουλος
Ο Νικόλαος Ζαριφόπουλος ήταν Έλληνας αγωνιστής και πολιτικός του 1821.
Γεννήθηκε στην Ανδρίτσαινα το 1884 και ήταν γιος του Ζαρίφη Ζαριφόπουλου και αδελφός των Παναγιώτη, Ανδρέα, Αντώνιου, και Χαράλαμπου. Μυημένος στην Φιλική Εταιρεία από τον 1819.
Με την έναρξη της επανάστασης πήρε μέρος στην Μάχη του Αγίου Αθανασίου σαν καπετάνιος σώματος αγωνιστών της Ανδρίτσαινας, υπό τις διαταγές του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη. Συμμετείχε στις μάχες κατά την Πολιορκία του Λάλα.
Συμμετείχε ως πληρεξούσιος της επαρχίας Ολυμπίας στην Β΄ Εθνοσυνέλευση Άστρους.

Δημήτριος Ζαροκανέλλος
Ο Δημήτριος Ζαροκανέλλος ήταν Έλληνας αγωνιστής του 1821 καταγόμενος από τα Λεχαινά.
Όταν ξέσπασε η Ελληνική Επανάσταση του 1821 έθεσε όλη την περιουσία του στη διάθεση του Αγώνα. Στη συνέχεια έλαβε μέρος στον ένοπλο αγώνα σε πολλές μάχες κυρίως στη Πελοπόννησο και ειδικά στο Μεσολόγγι.

Παναγιώτης Ζαφειρόπουλος
Ο Παναγιώτης Ζαφειρόπουλος ή Ζαριφόπουλος ήταν Έλληνας προεστός και πολιτικός της Επανάστασης του 1821. Συμμετείχε στη συνέλευση των Καλτεζών.
Ήταν μέλος σημαντικής οικογένειας της Ανδρίτσαινας και ήταν ένας από τους πέντε γιους του ισχυρού ντόπιου προύχοντα Ζαρίφη, τον οποίο διαδέχτηκε στην αρχηγία της οικογένειας. Μυήθηκε το 1819 στη Φιλική Εταιρεία[2] και το επόμενο έτος του ανατέθηκε η μύηση του προεστού της Τριπολιτσάς, Σωτηράκη Κουγιά, ο οποίος ωστόσο έσπευσε να ενημερώσει τις οθωμανικές αρχές. Τον Μάρτιο του 1821 προχώρησε μαζί άλλους προκρίτους στην επίσημη κήρυξη της επανάστασης στην Ανδρίτσαινα και την επαρχία Φαναρίου και τον Μάιο συμμετείχε στη συνέλευση των Καλτεζών. Ταυτόχρονα, όπως και τα υπόλοιπα αδέλφια του, μετέφερε την οικογένειά του για λόγους ασφαλείας στην αγγλοκρατούμενη Ζάκυνθο. Στη συνέχεια διετέλεσε υπεύθυνος για τη συγκέντρωση προμηθειών και πολεμοφοδίων. Το 1822 συμμετείχε μαζί με τον αδελφό του Ανδρέα - με τη σύμφωνη γνώμη και του Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη - σε κίνηση για την εξασφάλιση της αγγλικής προστασίας μέσω διαπραγματεύσεων με την αγγλική διοίκηση των Επτανήσων. Ωστόσο οι όροι κρίθηκαν ενάντιοι στα εθνικά συμφέροντα και ο ίδιος συνελήφθη προσωρινά. Κατόπιν συνέχισε την ανάμειξή του στην επανάσταση, όντας στην παράταξη του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη.

Θαλής Θεοδωρίδης
Ο Θαλλής Θεοδωρίδης ήταν αγωνιστής του 1821.
Γεννήθηκε στον Πύργο και ήταν γόνος της πλούσιας οικογένειας Θεοδωρίδη η οποία είχε καταγωγή από τη Δίβρη Ηλείας. Ήταν γραμματέας και υπασπιστής των Σισιναίων ενώ πολέμησε και με δικό του στρατιωτικό σώμα στην Αττική, στην Ηλεία και στη μάχη του Ριόλου. Μετά την επανάσταση διορίστηκε αποθηκάριος Πύργου αλλά κατηγορήθηκε πολλές φορές για αυθαιρεσίες.
Απεβίωσε το 1850.

Γεώργιος Θεοχάρης
Ο Γεώργιος Θεοχάρης ήταν Έλληνας οπλαρχηγός και αγωνιστής του 1821 από την Ηλεία.
Είχε γεννηθεί περίπου το 1795 κι έζησε στην Δερβινή , σημερινή Κρυόβρυση, του νομού Ηλείας. Είχε πάρει μέρος στην συνάντηση κλεφτών, οπλαρχηγών και προκρίτων στην Άνω μονή Δίβρης το 1821 όπου αποφασίστηκε η κήρυξη της επανάστασης στην ορεινή Ηλεία. Είχε συγκροτήση δικό του μικρό στρατιωτικό σώμα και πήρε μέρος σε πολλές μάχες με πρώτη αυτή των στενών του Κατσαρού υπό τις διαταγές του Γιαννιά. Το 1825 προήχθει σε ταξίαρχο.
Σε πιστοποιητικό του 1845 οι Πλαπούτας και Πετιμεζάς βεβαιώνουν ότι πήρε μέρος μαζί τους στις μάχες στο Πούσι, στην Πολιορκία του Λάλα, στην Πάτρα, στην Αθήνα, στην Ακροκόρινθο, στο Μεσολόγγι, στα Καλάβρυτα και κατά του Ιμπραήμ.

Αδελφοί Καραμεραίοι
Πρόκειται για τον Δημήτριο, Αναστάσιο, και Μιχάλη αδελφούς Καραμεραίους. Στην αρχή της επανάστασης εμφανίζονται υπό τον Δημήτριο Παπατσώνη και πήραν μέρος σε όλες τις μάχες της Τριπολιτσάς, όπου και διακρίθηκαν.
Μετά την άλωση της Τριπολιτσάς, πήγαν στον Κολοκοτρώνη και πήραν μέρος στις μάχες με τον βαθμό του σωματάρχη.
Μετά την ελευθερία του έθνους αποφάσισαν από τους πρώτους να κατοικήσουν στον Λάλα και να επανιδρύσουν την κωμόπολη.

Δημήτριος Κολοβός ή Πρωτόπαππας
Ο ατρόμητος παπάς από τα Μακρίσια που πολέμησε τους τουρκαλβανούς Λαλαίους. Στη μάχη έχασε το μισό ράσο από γιαταγάνι και ονομάστηκε παπακολοβός Έτσι λέγεται ότι απέκτησε και το παρατσούκλι "Παπακολοβός", επειδή έμεινε με μισό ράσο (κολοβό) .
Ελεήμων, παρότι πάμφτωχος, αγαπητότατος και ένθερμος πατριώτης.
Μετά την καταστροφή του Λάλα, παρά το προχωρημένο της ηλικίας του, πήρε μέρος στην πολιορκία της Τριπολιτσάς και τη μάχη της Πάτρας.
Πέθανε αγνοημένος από την Πολιτεία, πάμφτωχος, όπως και έζησε όλη του ζωή, μεταξύ του 1829 και 1834.

Σταμάτης Κρεστενίτης
Ο Σταμάτης Κρεστενίτης ήταν πρόκριτος και οπλαρχηγός απο την Ηλεία.
Γεννήθηκε στον Πύργο Ηλείας και ήταν γιος του Γιάννη Κρεστενίτη. Πολέμησε στην μάχη του Χλεμουτσίου μαζί με τον Γεώργιο Σισίνη, Χαράλαμπο. Βιλαέτη κ.α. Το 1823 υπήρξε διαφωνία για την εκλογή παραστατών στην βουλή, με αποτέλεσμα το ίδιο έτος ο Ιωάννης Διάκος, οπλαρχηγός και πρόκριτος, να σκοτώσει για προσωπικές διαφορές τον Σταμάτη Κρεστενίτη στο μοναστήρι της Κρεμαστής.

Ιωάννης Κρεστενίτης
Ο Ιωάννης Κρεστενίτης ήταν Έλληνας πρόκριτος και οπλαρχηγός.
Διέθετε σημαντική μόρφωση για την εποχή και δίδασκε στους νέους της εποχής. Κατά τη διάρκεια της επανάστασης ήταν υπεύθυνος για τα οικονομικά της επαρχίας του Πύργου.
Ήταν παντρεμένος και είχε αποκτήσει αρκετά παιδιά μεταξύ των οποίων τον Λυκούργο, τον Σταμάτη, τον Σόλωνα και τον Επαμεινώνδα Κρεστενίτη.

Λυκούργος Κρεστενίτης
Γεννήθηκε στον Πύργο Ηλείας το 1793 και ήταν γιος του Ιωάννη Κρεστενίτη. Ήταν μέλος της πολιτικής οικογένειας Κρεστενίτη και αδελφός του Σταμάτη, Σόλωνα και Επαμεινώνδα Κρεστενίτη. Σπούδασε στη Ζάκυνθο και την Ιόνιο Ακαδημία και διέθετε σημαντική μόρφωση για την εποχή. Μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία και έλαβε μέρος στην επανάσταση του 1821 αναλαμβάνοντας κυρίως πολιτικές θέσεις. Το 1825 αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την πόλη του Πύργου εξαιτίας πολιτικών διαφορών με τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη και τον Δημήτριο Πλαπούτα με αποτέλεσμα η οικία του να λεηλατηθεί από το στρατιωτικό σώμα του Κολοκοτρώνη. Το ίδιο έτος καταδικάστηκε σε φυλάκιση τριών χρόνων για πλαστογραφία, την οποία ποτέ δεν εξέτισε.
Ασχολήθηκε με την πολιτική και εξελέγη πληρεξούσιος του Πύργου στην Εθνοσυνέλευση της Τροιζήνας. Στις εκλογές του 1844 εξελέγη πρώτη φορά βουλευτής Ηλείας και επανεξελέγη στις εκλογές του 1865, του 1868 και του 1869. Το 1843 διορίστηκε διοικητής της επαρχίας Κυναίθης ενώ την περίοδο 1860 - 1862 χρημάτισε γερουσιαστής. Διετέλεσε υπουργός Οικονομικών (1855) στην κυβέρνηση Αλέξανδρου Μαυροκορδάτου (1854), υπουργός Εσωτερικών στην κυβέρνηση Αθανασίου Μιαούλη (1857), υπουργός Δικαιοσύνης στην κυβέρνηση Αλέξανδρου Κουμουνδούρου (1865) καθώς και πρόεδρος της Βουλής την περίοδο 1866 - 1867. Κατά τη διάρκεια της πολιτικής του σταδιοδρομίας πρωταγωνίστησε σε αρκετά σκάνδαλα μικροκομματικού τύπου και διαφθοράς.
Ήταν παντρεμένος με την Μαριγώ Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη και γιος του ήταν ο Γεώργιος Λ. Κρεστενίτης. Πέθανε το 1873 στον Πύργο.

Καπετάν Κωνσταντής
Η καταγωγή του ήταν από την Ανδραβίδα της Γαστούνης. Πήρε μέρος σε πολλές μάχες και αναδείχτηκε, ιδίως στην περίφημη μάχη της 9 Μαρτίου 1822 κατά την πολιορκία της Πάτρας. Τότε ήταν με το στρατιωτικό σώμα του Κωνσταντή Πετιμεζά.
Πολέμησε και σε άλλες πολλές μάχες, και στην πρώτην μάχη των Τούρκων κατά το χωριό Λαντζόι προς τους Λαλαίους. Πήγε και στο Μεσολόγγι όταν πολιορκήθηκε.

Αναγνώστης Ματσούκας
Η καταγωγή του ήταν από το χωριό Αλητσελεπή της Γαστούνης. Υπηρέτησε στο στρατό και έγινε πολιτικός, έκανε πολλές δωρεές από την προσωπική του περιουσία για την πατρίδα. Χρημάτισε Δήμαρχος του τότε Δήμου Ελίσσης Ήλιδος Αμαλιάδος με έδρα την σημερινή Αμαλιάδα την περίοδο 1837-1842 και πληρεξούσιος Γαστούνης στην Δ' Εθνοσυνέλευση Άργους το 1829.

Γεώργιος Μήτσος
Ο Γεώργιος Μήτσος ή Γεώργιος Μήτζου Έλληνας στρατιωτικός και πολιτικός.
Καταγόταν από τον Πύργο Ηλείας και ήταν αδερφός του Πέτρου Μήτσου. Υπήρξε πρόκριτος του Πύργου και κατά τη διάρκεια της επανάστασης του 1821 διατηρούσε δικό του στρατιωτικό σώμα. Συμμετείχε στις μάχες του Λάλα, της Αγουλινίτσας, του Πύργου κ.α. Επίσης πολέμησε στην Μονή Σκαφιδιάς Ήταν γνωστός ως Καπετάν-Γιώργης. Το 1836 τιμήθηκε με τον βαθμό του στρατηγού. Είχε διατελέσει δήμαρχος Πύργου και βουλευτής Ηλείας.
Απεβίωσε στον Πύργο το 1869. Η πολιτεία τον τίμησε δίνοντας το όνομα του σε μια οδό του Πύργου.

Πέτρος Μήτσος
Ο Πέτρος Μήτσος (ή Πέτρος Μήτζου) ήταν Έλληνας στρατιωτικός του Πύργου στην περίοδο της Ελληνικής Επανάστασης του '21.
Καταγόταν από παλιά στρατιωτική οικογένειας του Πύργου και αδερφός του ήταν ο Γεώργιος Μήτσος, με τον οποίο μαζί υπηρέτησε στην μάχη του Λάλα. Πολέμησε στο Χλεμούτσι τους πολιορκημένους Τούρκους, στην πολιορκία της Πάτρας, και αλλού, ακόμα και στο Μεσολόγγι. Ο Πέτρος Μήτσος ήταν με το πλευρό των κυβερνητικών στις εμφύλιες διαμάχες. Το 1823 σκότωσε τον πατέρα του Γιάννη Διάκου. Τον Ιούλιο όμως του 1825 δολοφονήθηκε από τον Διονύσιο Διάκο.

Αλέξιος Μοσχούλας
Η καταγωγή του ήταν από την Αγουλινίτσα. Χρημάτισε στρατιωτικός και πολιτικός. Η οικογένειά του αυτή των Μοσχουλέων θυσίασε πολλά για τον αγώνα. Μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία στις 6 Αυγούστου 1818. Στις 24 Απριλίου 1821, έλαβε μέρος στη μάχη της Αγουλινίτσας, με 60 παλικάρια από τον Πύργο, όπου τον βοήθησε και ο αδελφός του Σπύρος Μοσχούλας. Έλαβε μέρος ως πληρεξούσιος στην Β΄ Εθνοσυνέλευση Άστρους το 1823.

Παπαλέξης Οικονόμος
Κληρικός και προύχοντας από την Ανδρίτσαινα, που έζησε τον 19o αι. Αν και δεν ήταν μορφωμένος, εξαιτίας της κοινωνικής του πείρας, έγινε οικονόμος και στάλθηκε στην Κωνσταντινούπολη, ως αντιπρόσωπος της Πελοποννήσου στην Υψηλή Πύλη. Όταν γύρισε, πήγε στην Τρίπολη, όπου πιάστηκε αιχμάλωτος και φυλακίστηκε μαζί με άλλους πρόκριτους και αρχιερείς της Πελοποννήσου (1821). Πέθανε τον Αύγουστο του 1821 στη φυλακή.

Κανέλος Παπαναστόπουλος
Ο Κανέλος Παπαναστόπουλος ήταν πολιτικός του αγώνα του 1821.
Η καταγωγή του ήταν από την επαρχία Φαναρίου Ολυμπίας. Όταν έγινε η επανάσταση διορίστηκε στην προμήθεια των πολεμοφοδίων του στρατού της επαρχίας, και επιβεβαιώθηκε κατ επανάληψη από το κοινό της Ανδρίτσαινας και μέχρι της διαλύσεως του Λάλα. Το μπαρούτι το προσλάμβανε από την Δημητσάνα και από αλλού, το δε μολύβι από το τζαμί και το λουτρό του Φαναριού και από τις Καλαμές.

Θεόδωρος Παπασημακόπουλος
Ο Θεόδωρος Παπασημακόπουλος γεννήθηκε το 1790 στην Μοστενίτσα Ηλείας, σημερινη Ορεινή (σύνορα Αχαϊας-Ηλείας).
Πολέμησε στο πλευρό του Πλαπούτα σε πολλές μάχες, όπως σε εκείνη του Λάλα, στην Πολιορκία της Τρίπολης, στην Πολιορκία του Ναυπλίου και σε άλλες. Για τις υπηρεσίες του τιμήθηκε από το ελληνικό κράτος το 1844 με το βαθμό του Λοχία.

Αγγελής Πετραλιάς
Ο Αγγελής Πετραλιάς (1780-1868) ήταν αγωνιστής του '21.
Αγωνιστής του ‘21, εγγονός του γενάρχη της οικογένειας Σελάιδου και γιος του Αντωνίου Σ. Πετραλιά, αρχηγός του κλάδου της οικογενείας στον Πύργο.
Καθ’ όλο το διάστημα της ελληνικής επανάστασης διατήρησε εξ ιδίων 100 στρατιώτες τους οποίους διέτρεφε και μισθοδοτούσε υπό το στρατηγό Σισίνη. Έλαβε μέρος στις μάχες Τριπόλεως, Λάλα, Πατρών, Δερβενακίων κ.λπ. Στην Τρίπολη, συνελήφθη αιχμάλωτος και δραπέτευσε από τις φυλακές. Προσέφερε πάνω από 100.000 γρόσια στον Αγώνα και τροφοδοτούσε δωρεάν με πολεμοφόδια (μπαρούτι) τους: Κυριακούλη Μαυρομιχάλη, Κολοκοτρώνη, Ζαΐμη, Λόντο και Σισίνη. Μετέτρεψε δε, πέντε ιδιόκτητους νερόμυλους στη Δίβρη σε πυριτιδοποιεία. Μετά τη μεταπολίτευση, κατατάχθηκε στην δ’ τάξη (ταγματάρχης).
Απέκτησε δύο γιους: τον Αυγερινό Πετραλιά και τον Αντώνιο Αγγ. Πετραλιά.

Αυγερινός Πετραλιάς
Ο Αυγερινός Πετραλιάς (1810-1887) ήταν αγωνιστής του ’21 και πολιτικός, γιος του Αγγελή Πετραλιά. Αν και νεότατος έλαβε μέρος σε πολλές μάχες. Εισήλθε για πρώτη φορά στη Βουλή το 1859. Δύο φορές επαναστάτησε κατά του Όθωνα. Κατά τη μεταπολίτευση, επικεφαλής 400 οπαδών του, κατέλαβε τον Πύργο, κατέλυσε τις αρχές και διορίστηκε πολιτάρχης (φρούραρχος) της πόλης «παγειώσας και περιφρουρήσας την τάξιν».

Σακελλάριος εξ Ανδρίτσαινας
Ο Σακελλάριος ήταν Έλληνας κληρικός και αγωνιστής της Ελληνικής Επανάστασης του 1821.
Η καταγωγή του ήταν από το Φανάρι Ηλείας και υπηρετούσε ως ορθόδοξος κληρικός στην περιοχή της ιστορικής επαρχίας Ολυμπίας. Όντας μέλος της Φιλικής Εταιρίας, λειτουργούσε ως σύνδεσμος και συνεργαζόταν με άλλους Φιλικούς μέλη της μυστικής οργάνωσης, προκειμένου να προετοιμαστεί και να υποστηριχθεί η ελληνική εξέγερση εναντίον των οθωμανικών αρχών. Κατά την διάρκεια της επανάστασης, κατάφερε να πείσει τις οθωμανικές δυνάμεις να αποχωρήσουν από την ύπαιθρο και να κλειστούν στην Τριπολιτσά. Λόγω της βεβιασμένης αποχώρησης των οθωμανικών στρατευμάτων, πολλά υλικά είχαν εγκαταλειφθεί. Για αυτό τον λόγο και μέσα σε ένα τεταμένο κλίμα, κατάφερε να μοιράσει στους κατοίκους της Ανδρίτσαινας και άλλων γειτονικών χωριών τις προμήθειες του οθωμανικού στρατού. Συμμετείχε με τα ελληνικά σώματα στις πολεμικές επιχειρήσεις, ενώ μαζί του είχε ως συμπολεμιστές τους γιούς του και άλλους συγγενείς του.

Μιχαήλ Σισίνης
Ο Μιχαλάκης Σισίνης (πέθανε το 1856) ήταν αγωνιστής της επανάστασης του 1821 και πολιτικός της Ελλάδας.
Γεννήθηκε στη Γαστούνη, ήταν γιος του Γεωργίου Σισίνη και της Υακίνθης Σταθακοπούλου. Αδελφός του ήταν ο Χρύσανθος Γ. Σισίνης. Ήταν παντρεμένος με την Ταρσία, αδελφή του Οδυσσέα Ανδρούτσου με την οποία δεν απέκτησε παιδιά και πέθανε σε νεαρή ηλικία. Από δεύτερο γάμο απέκτησε τον Χρύσανθος Μ. Σισίνη και ένα ακόμα παιδί που πέθανε σε βρεφική ηλικία.
Με την έναρξη της ελληνικής επανάστασης πήρε μέρος σε πολλές μάχες με τα στρατιωτικά σώματα του πατέρα και του αδελφού του επειδή ήταν ανήλικος και δεν μπορούσε να συγκροτήσει δικό του στρατιωτικό σώμα. Κατά την περίοδο του εμφυλίου πολέμου διέφυγε τη σύλληψη σαν οπαδός του Κολοκοτρώνη και κατέφυγε στη Ζάκυνθο, σε αντίθεση με τον πατέρα και τον αδελφό του που φυλακίστηκαν. Εκεί ο Σισίνης έγινε μέλος πειρατικού πλοίου και συνέχισε τον αγώνα κατά των Οθωμανών.
Αιχμαλωτίστηκε από τους Άραβες κατά την εισβολή του Ιμπραήμ στη Γαστούνη μαζί με τον Διονύσιο Διάκο και άλλους στο Χλεμούτσι.
Με την άφιξη του Ιμπραήμ στην Πελοπόννησο κλείστηκε στο Χλεμούτσι μαζί με 300 άντρες και 1500 αμάχους όπου πολιορκήθηκε από τους Οθωμανούς. Παραδόθηκαν στις 5 Μαΐου, ύστερα από 3 βδομάδες πολιορκίας. Ο Σισίνης απελευθερώθηκε μετά τη Ναυμαχία του Ναυαρίνου.
Στις 7 Απριλίου 1826, η Τρίτη Εθνοσυνέλευση στην Επίδαυρο τον αναφέρει ως αντιστράτηγο στο σχέδιο για να σωθεί το Μεσολόγγι (το οποίο στο μεταξύ έπεσε τρεις ημέρες μετά).
Μετά την απελευθέρωση ακολούθησε στρατιωτική καριέρα κι έγινε επί Καποδίστρια ίλαρχος του ιππικού και επί Όθωνα μοίραρχος της Χωροφυλακής.

Γεώργιος Σισίνης
Ο Γεώργιος Σισίνης (1769-1831) ήταν πολιτικός και αγωνιστής της Ελληνικής Επανάστασης του 1821.
Γεννήθηκε στη Γαστούνη της Ηλείας και καταγόταν από πλούσια και ιστορική οικογένεια της περιοχής. Κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας ήταν πρόκριτος της Γαστούνης. Ήταν γιος του Χρύσανθου Σισίνη και της Γαλλίδας Βικτωρίας (Victoria Bertran) και είχε τρεις αδερφούς (τον Νικόλαο, τον Πέτρο και τον Μιχαήλ) που πέθαναν πριν από την επανάσταση και μία αδελφή που αργότερα παντρεύτηκε τον Σωτήρη Χαραλάμπη. Τα αδέλφια του ήταν ιατροί, όπως και ο πατέρας του, και ο ίδιος αναφέρεται ότι ήταν πρακτικός ιατρός. Ο Γεώργιος Σισίνης είχε παντρευτεί την Υακίνθη Σταθακοπούλου και είχε δύο γιούς, τον Μιχαήλ και τον Χρύσανθο.
Μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία το 1819. Πριν από το ξέσπασμα της Επανάστασης οι Τούρκοι τον κάλεσαν για να συζητήσουν στην Τρίπολη αλλά ύστερα από υπόδειξη του Παλαιών Πατρών Γερμανού, παρίστανε τον άρρωστο και δεν πήγε.
Κήρυξε την Επανάσταση το 1821 στην Ηλεία και βοήθησε σημαντικά τον αγώνα. Θεωρείται ως ένας από τους σπουδαιότερους τροφοδότες των επαναστατικών σωμάτων της Πελοποννήσου. Στον στρατιωτικό αγώνα διακρίθηκε κυρίως στις μάχες της Πάτρας, του Λάλα και του Χλεμουτσίου.
Ως πολιτικός, διετέλεσε πληρεξούσιος της Ηλείας στην Β' και πρόεδρος της Γ' και Δ' Εθνοσυνελεύσεων ενώ το 1829 εκλέχτηκε πρόεδρος της Γερουσίας. Το 1825 συνελήφθη μαζί με τον γιο του, Χρύσανθο, και φυλακίστηκε για τις πολιτικές του πεποιθήσεις στην Ύδρα. Την Άνοιξη του ίδιου χρόνου αποφυλακίστηκαν και συνέχισαν τις πολεμικές τους επιχειρήσεις. Την περίοδο του Καποδίστρια διορίστηκε μέλος στο "Πανελλήνιον" αλλά σύντομα παραιτήθηκε επειδή διαφώνησε με την πολιτική του. Παρόλα αυτά δεν έλαβε μέρος στη δολοφονία του Καποδίστρια, την οποία και κατέκρινε. Το 1829 χρημάτισε πρόεδρος της Γερουσίας και απεβίωσε στη Γαστούνη το 1831.

Χρύσανθος Σισίνης
Γεννήθηκε στην Γαστούνη και ήταν γιος του Γεώργιου Σισίνη, αδελφός του ήταν ο Μιχαήλ. Ήταν παντρεμένος με την Βασιλική, κόρη του Μάρκου Μπότσαρη, και απέκτησε μαζί της δύο παιδιά τη Βικτωρία κι άλλο ένα που πέθανε μωρό. Αναφέρεται ότι έφερε μαχαίρα που η λαβή της ήταν κομισμένη με πολύτιμους λίθους την οποία του την είχαν δωρίσει σε ανάμνηση μάχης. Ήταν φανατικός κυνηγός θηραμάτων κι είχε μεγάλη συλλογή από όπλα.
Πολέμησε στην Πάτρα, στην Αθήνα, στο Μεσολόγγι, στο Κομπότι, στο Πέτα και σε διάφορες άλλες μάχες. Φυλακίστηκε μαζί με τον πατέρα του, την περίοδο του εμφυλίου, ως οπαδός του Κολοκοτρώνη. Μετά την αποκατάσταση πολιτεύτηκε και εκλέχτηκε πολλές φορές βουλευτής και αντιπρόσωπος της Ηλείας. Απεβίωσε το 1845.

Νικόλαος Ι. Σισίνης
Ο Νικόλαος Σισίνης ήταν αγωνιστής της επανάστασης του 1821.
Υπήρξε στρατιωτικός και πολέμησε σε πολλές μάχες, και κατ' εξοχήν στην εκστρατεία των Αθηνών. Εξελέγη βουλευτής Γαστούνης στις εκλογές του 1843 και πληρεξούσιος Ηλείας στην εθνοσυνέλευση του 1862.

Τζανέτος Χρηστόπουλος
Ο Τζανέτος Χρηστόπουλος ήταν αγωνιστής του αγώνα του 1821 και ένας από τους πιο σημαντικούς οπλαρχηγούς.
Η καταγωγή του ήταν από το Φανάρι της Ολυμπίας. Πατέρας του ήταν ο Χρήστος Αναστασίου. Πριν από την επανάσταση γνώριζε τα της Φιλικής Εταιρείας και γι' αυτό προετοίμαζε την εξέγερση μέχρι την 25η Μαρτίου. Στις 27 Μαρτίου 1821, όταν οι Τούρκοι του Φαναρίου μαζεύτηκαν στην Τρίπολη, η επαρχία Ανδρίτσαινας ανακήρυξε τον Χρηστόπουλο γενικό αρχηγό. Πήρε μέρος σε πολλές μάχες και διακρίθηκε στην μάχη του Λάλα, Δερβενίων. Ναυπλίου, Κορίνθου, Πατρών και Δράμαλη. Ο Οικονόμος Παπά Αλέξης όταν πήγε στην Τριπολιτσά αυτόν είχε για συνοδεία. Μετά την Συνέλευση του Άστρους, εστάλη με τον Νικηταρά στα Μέγαρα, Άμφισσα και Γραβιά. Πήρε μέρος στην εκστρατεία κατά του Ιμπραήμ και βρέθηκε στην αιματηρή μάχη του Ναυαρίνου. Όταν ο Κιουταχής πολιόρκησε την Ακρόπολη πήρε μέρος και στις μάχες εκεί.

Μεγάλη παράληψη θα ήταν αν δεν κάναμε ιδιαίτερη μνεία σε τέσσερεις μεγάλες μορφές του Αγώνα που μπορεί να μην ήταν παιδιά της Ηλείας, αλλά έζησαν στην Ηλεία, πολέμησαν και πρόσφεραν ακόμα και τις ζωές τους για την Πατρίδα.

Ωλένης Φιλάρετος
Ο Φιλάρετος ήταν ο Επίσκοπος της Ηλείας την περίοδο του 1821 και οδηγήθηκε ως όμηρος των Τούρκων στις φυλακές της Τριπολιτσάς, μαζί με τον Πρόκριτο του Πύργου Ιωάννη Βιλαέτη.
Εκεί, μέσα σε κλίμα βασανιστηρίων και κακουχιών η υγεία του κλονίστηκε. Απεβίωσε ελάχιστο χρόνο μετά την αποφυλάκιση του τον Σεπτέμβριο του 1821.
Όπως αναφέρει ο Ιστορικός του Αγώνος ο Αμβρόσιος Φραντζής (Πρωτοσύγκελλος της Ιεράς Μητροπόλεως Χριστιανουπόλεως, της οποίας ο Ιεράρχης Γερμανός απεβίωσε έγκλειστος στις φυλακές της Τριπολιτσάς) στο βιβλίο του ¨Επιτομή της Ιστορίας της Αναγεννηθείσης Ελλάδος¨: «Οι Θεοδωράκης Δελιγιάννης, Ιωάννης Περρούκας, ο Επίσκοπος Ωλένης Φιλάρετος, και ο Πανάγος Κυριακός ετελεύτησαν μετά δύω ημέρας, άμα ότε εξήγαγον αυτούς με τον κράββατον έσωθεν του τείχους της Τριπολιτσάς προ της εφόδου. Αιωνία η μνήμη των αξιομνημονεύτων αυτών αξιοσεβάστων Αρχιερέων και Προεστώτων, των συνεισενεγκόντων εαυτούς εκούσια θύματα, ως εις σφάγιον, χάριν της απελευθερώσεως της Φίλης Πατρίδος!!!».

Φραγκοπηδήματος Κυπριανός
Ο ηγούμενος της μονής του Φραγκοπηδήματος Ηλείας Κυπριανός ήταν κληρικός και αγωνιστής του 1821.
Ήταν στρατηγός και οδηγούσε τους στρατιώτες στις μάχες όλων των χωριών που βρίσκονταν γύρω από την Μονή του, και πάντοτε με αυτούς εξεστράτευε

Παπαφώτης
Ο Παπαφώτης (κοσμικό όνομα Φώτιος Αγριανίτης) ήταν κληρικός και αγωνιστής της Ελληνικής Επανάστασης του 1821. Η καταγωγή του ήταν από την Κορώνη και για κάποια περίοδο ήταν μοναχός σε μοναστήρι στην Σκαφιδιά του Πύργου Ηλείας. Αναφέρεται πως υπήρξε περίφημος οπλαρχηγός της περιοχής και γνωστός για τα στρατιωτικά του κατορθώματα την εποχή που έζησε, ενώ σκοτώθηκε κατά το ίδιο έτος κατά το οποίο ξεκίνησε η επανάσταση σε συμπλοκή που σημειώθηκε στον Λάλα Ηλείας με Τουρκαλβανούς.

Βασίλειος Π. Δημητρακόπουλος (Τουρκοβασίλης)
Η καταγωγή του ήταν από την Αλωνίσταινα της επαρχίας Καρύταινας. Η οικογένεια αρχικά λεγόταν Κωτσάκη, με αρχηγό τον οπλαρχηγό Κωνσταντή Κωτσάκη. Ο Κωνσταντής Κωτσάκης είχε πέντε παιδιά . Τέσσερεις γιούς, τον Δημήτριο, τον Θεόδωρο, τον Κωνσταντίνο και τον Νικόλαο και μια κόρη, την Ζαμπία (ή Ζαμπέτα, από Ελισάβετ) Κωτσάκη-Κολοκοτρώνη, μητέρα του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη. Οι απόγονοι του Δημήτρη ( Δημητράκη) Κωτσάκη πήραν το επίθετο Δημητρακόπουλοι.
Στην Πιάνα Αρκαδίας ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης συνέλαβε την ιδέα να κάνει σώμα σωματοφυλάκων του και διόρισε τον Δημητρακόπουλο δεύτερο διοικητή 150 στρατιωτών και των σωματοφυλάκων του. Το σώμα αυτό, λεγόμενο και ιερός λόχος ωφέλησε πολύ στις μετέπειτα μάχες. Αργότερα ο Δημητρακόπουλος διορίστηκε επί της στρατολογίας καθ' όλη την επαρχία της Καρύταινας και την επαρχία Φαναρίου (σημερινή Ανδρίτσαινα) και πολύ προς τούτο χρησίμευσε.
Μετά την άλωση της Τριπολιτσάς τον στείλανε ως όμηρο ενέχυρο με τους Αλβανούς στην Βοστίτσα. Τελικά βοήθησε τον Γενναίο Κολοκοτρώνη στην ανέγερση του παλαιού φρουρίου της Καρύταινας του οποίου έγινε και φρούραρχος.
Έμεινε μέχρι το τέλος του αγώνα πιστός και αχώριστος σύντροφος του Κολοκοτρώνη.
Πήρε μέρος στη Δ' Εθνοσυνέλευση στο Άργος και στην Ε' Εθνοσυνέλευση του 1832 σαν πληρεξούσιος Καρυταίνης.
Πιστός στον Κολοκοτρώνη, ήταν πολύ σκληρός με τους Έλληνες που λιποτακτούσαν ή απέφευγαν να στρατολογηθούν. Για τη σκληρότητά του αυτή τον έλεγαν Τουρκοβασίλη και το παρατσούκλι αυτό έμεινε σε ένα παρακλάδι των απογόνων του που έφυγαν από την Καρύταινα και την Αλωνίσταινα και πήγαν στην Αθήνα. Οι Δημητρακόπουλοι της Καρύταινας και του τότε βιλαετίου Φαναρίου παρέμειναν στην Πελοπόννησο, σε Αρκαδία και Ηλεία.
Πέθανε το 1862.