Νέα δεδομένα για την πρόσβαση των ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αναμένεται να ισχύσουν στην Ελλάδα από την 1η Ιανουαρίου 2027, καθώς το ελληνικό σχέδιο νόμου θέτει ως βασικό όριο ηλικίας τα 15 έτη.

Παράλληλα, σε ευρωπαϊκό επίπεδο βρίσκεται υπό διαμόρφωση το EU KIDS Act, μια ευρύτερη πρόταση κανονισμού που δεν περιορίζεται μόνο στα social media, αλλά επεκτείνεται σε μια σειρά από ψηφιακές υπηρεσίες που χρησιμοποιούν παιδιά και έφηβοι.

Η βασική διαφορά των δύο πλαισίων είναι ότι η ελληνική ρύθμιση επικεντρώνεται στην πρόσβαση των κάτω των 15 ετών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ενώ η ευρωπαϊκή πρόταση επιχειρεί να δημιουργήσει ένα συνολικότερο πλαίσιο προστασίας των ανηλίκων στο ψηφιακό περιβάλλον.

Τι αλλάζει στην Ελλάδα από το 2027

Με βάση το ελληνικό σχέδιο νόμου, το ελάχιστο όριο ηλικίας για την πρόσβαση σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης ορίζεται στα 15 έτη.

Αυτό σημαίνει ότι παιδιά κάτω των 15 ετών δεν θα μπορούν να δημιουργούν ή να διατηρούν κανονικό λογαριασμό σε υπηρεσίες που εμπίπτουν στο πεδίο της συγκεκριμένης ρύθμισης, ακόμη και αν υπάρχει γονική συναίνεση.

Οι σχετικές διατάξεις προβλέπεται να τεθούν σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2027.

Μάλιστα, για τον υπολογισμό της ηλικίας εφαρμόζεται ένας συγκεκριμένος κανόνας: τα παιδιά που έχουν γεννηθεί μέσα στο ίδιο ημερολογιακό έτος θεωρείται ότι συμπληρώνουν το σχετικό ηλικιακό όριο την 1η Ιανουαρίου.

Πώς θα γίνεται ο έλεγχος ηλικίας

Οι πλατφόρμες θα πρέπει να εφαρμόζουν κατάλληλες και αξιόπιστες μεθόδους για την επιβεβαίωση της ηλικίας των χρηστών.

Το ελληνικό πλαίσιο, ωστόσο, δεν επιβάλλει μία συγκεκριμένη τεχνολογική λύση. Οι μέθοδοι που θα χρησιμοποιούνται θα πρέπει να είναι αξιόπιστες και αναλογικές, ενώ παράλληλα θα πρέπει να περιορίζουν τη συλλογή προσωπικών δεδομένων και να προστατεύουν την ιδιωτικότητα των χρηστών.

Στο πλαίσιο αυτό, το Kids.gov.gr Wallet και το Gov.gr Wallet αναφέρονται ως ενδεικτικές λύσεις που μπορούν να αξιοποιηθούν. Δεν αποτελούν όμως τη μοναδική διαθέσιμη επιλογή.

Οι πάροχοι μπορούν να χρησιμοποιήσουν και άλλες λύσεις, εφόσον αυτές πληρούν τις απαιτήσεις του ευρωπαϊκού δικαίου και τις προβλεπόμενες τεχνικές προδιαγραφές για την ασφαλή και αξιόπιστη επαλήθευση της ηλικίας.

Τι είναι το EU KIDS Act

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το EU KIDS Act αποτελεί πρόταση κανονισμού και όχι ακόμη ισχύον ευρωπαϊκό νόμο.

Το πεδίο εφαρμογής του είναι σημαντικά ευρύτερο από την ελληνική ρύθμιση. Εκτός από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, η πρόταση περιλαμβάνει πλατφόρμες διαμοιρασμού βίντεο, διαδικτυακά παιχνίδια, καταστήματα εφαρμογών και ορισμένες υπηρεσίες τεχνητής νοημοσύνης, όπως AI companions και γενικούς συνομιλιακούς βοηθούς.

Οι υποχρεώσεις δεν είναι ίδιες για όλες τις υπηρεσίες, αλλά διαφοροποιούνται ανάλογα με το είδος της πλατφόρμας και τους κινδύνους που μπορεί να αντιμετωπίζουν οι ανήλικοι.

Στόχος είναι να ενισχυθεί η προστασία των παιδιών όχι μόνο μέσω ηλικιακών περιορισμών, αλλά και μέσω κανόνων για τον ασφαλή σχεδιασμό και τη λειτουργία των ψηφιακών υπηρεσιών.

Τι προβλέπεται για τις ηλικίες 13 έως 15 ετών

Μία σημαντική διαφοροποίηση της ευρωπαϊκής πρότασης αφορά τα παιδιά ηλικίας από 13 έως κάτω των 15 ετών.

Το EU KIDS Act προβλέπει τη δυνατότητα δημιουργίας ενός ειδικού, περιορισμένου λογαριασμού, εφόσον η συγκεκριμένη πλατφόρμα προσφέρει αυτή τη δυνατότητα και ο λογαριασμός δημιουργηθεί από γονέα ή κηδεμόνα.

Ο λογαριασμός αυτός δεν θα είναι αντίστοιχος με έναν πλήρη λογαριασμό ενήλικου χρήστη. Προβλέπονται πρόσθετες δικλίδες προστασίας, όπως γονικά εργαλεία, δυνατότητα ημερήσιου περιορισμού χρήσης έως μία ώρα και δυνατότητα ελέγχου των νέων επαφών.

Για παιδιά κάτω των 13 ετών, η πρόταση δεν προβλέπει τη δημιουργία λογαριασμού κοινωνικού δικτύου στο όνομα του παιδιού.

Ποιος έχει την ευθύνη

Κεντρικό στοιχείο του ευρωπαϊκού πλαισίου είναι ότι η ευθύνη για την εφαρμογή των κανόνων δεν μεταφέρεται στους γονείς.

Την κύρια ευθύνη έχουν οι ίδιοι οι πάροχοι των ψηφιακών υπηρεσιών. Οι πλατφόρμες οφείλουν να εφαρμόζουν τα προβλεπόμενα ηλικιακά όρια και τα μέτρα προστασίας που αντιστοιχούν στις υπηρεσίες τους.

Για τις πολύ μεγάλες διαδικτυακές πλατφόρμες προβλέπονται επιπλέον απαιτήσεις συμμόρφωσης, μεταξύ άλλων η υποβολή σχεδίων συμμόρφωσης στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ανεξάρτητοι έλεγχοι με δική τους δαπάνη.

Οι γονείς και τα καταστήματα εφαρμογών έχουν υποστηρικτικό ρόλο, χωρίς όμως να υποκαθιστούν την ευθύνη των ίδιων των πλατφορμών.

Δεν έχει γίνει ακόμη ευρωπαϊκός νόμος

Σε αντίθεση με την ελληνική ρύθμιση, η οποία έχει συγκεκριμένο προβλεπόμενο χρόνο έναρξης ισχύος, το EU KIDS Act βρίσκεται ακόμη σε επίπεδο ευρωπαϊκής νομοθετικής πρότασης.

Η τελική μορφή του δεν έχει οριστικοποιηθεί και η σχέση του με τις εθνικές ρυθμίσεις θα διαμορφωθεί κατά τη διάρκεια της ευρωπαϊκής νομοθετικής διαδικασίας.

Έτσι, από το 2027 η Ελλάδα αναμένεται να εφαρμόσει ένα συγκεκριμένο ηλικιακό όριο 15 ετών για την πρόσβαση στα social media, ενώ σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης εξελίσσεται μια ευρύτερη προσπάθεια για τη δημιουργία κοινών κανόνων προστασίας των παιδιών σε ολόκληρο το ψηφιακό περιβάλλον.