Από τις ειρηνικές διαδηλώσεις με σύμβολο το ροζ φλαμίνγκο, στους εμπρησμούς κυβερνητικών κτιρίων, τις συγκρούσεις με την αστυνομία και την εκτεταμένη κινητοποίηση από φοιτητές και νέους, οι διαμαρτυρίες στην Αλβανία κλιμακώνονται και εξαπλώνονται από τα Τίρανα σε μεγάλες πόλεις της χώρας.
Με αιχμή τις καταγγελίες διαφθοράς, το αυξημένο κόστος ζωής και την αδιαφορία της κυβέρνησης για τα αιτήματα των πολιτών, το κίνημα με τους φοιτητές διευρύνεται, ενώ ο Έντι Ράμα αποκλείει την παραίτηση και κατηγορεί την αντιπολίτευση για υποκίνηση του χάους στην Αλβανία.
Πεδίο μάχης τα Τίρανα: Πλασιές σφαίρες, μολότοφ και 500 προσαγωγές
Οι αντικυβερνητικές κινητοποιήσεις συνεχίστηκαν για πέμπτη διαδοχική ημέρα το Σάββατο (17/10), με επίκεντρο τα Τίρανα και κυρίαρχο αίτημα την παραίτηση του Έντι Ράμα. Χιλιάδες νέοι συγκεντρώθηκαν έξω από το Υπουργείο Παιδείας, ενώ οι διαμαρτυρίες αγκάλιασαν ευρύτερα τμήματα της αλβανικής κοινωνίας. Η βαθιά δυσαρέσκεια τροφοδοτείται από τη διαφθορά, τις ανύπαρκτες επαγγελματικές προοπτικές, τις υποβαθμισμένες συνθήκες στην εκπαίδευση και την αμφισβήτηση των κυβερνητικών χειρισμών.
Οι συγκρούσεις με τις δυνάμεις επιβολής της τάξης έλαβαν ιδιαίτερα βίαιη μορφή. Διαδηλωτές εκτόξευσαν πέτρες, βόμβες μολότοφ και πυροτεχνήματα, ενώ η αστυνομία απάντησε με εκτεταμένη χρήση δακρυγόνων, αντλιών νερού και πλαστικών σφαιρών. Το διεθνές πρακτορείο Reuters κατέγραψε τη χρήση πλαστικών σφαιριδίων, από τα οποία μάλιστα τραυματίστηκαν δύο δημοσιογράφοι του κατά την κάλυψη των επεισοδίων.
Ο αρχηγός της αλβανικής Αστυνομίας, Σκέντερ Χίτα, παραδέχθηκε τη χρήση μέσων καταστολής και ανακοίνωσε ότι επτά αστυνομικοί τέθηκαν σε διαθεσιμότητα, ερευνώμενοι για υπέρμετρη βία. Την ίδια στιγμή, οι απολογισμοί για τα θύματα και τις συλλήψεις είναι δραματικοί, με αναφορές να κάνουν λόγο για περισσότερες από 500 προσαγωγές και πάνω από 165 τραυματίες.
Πόσο μεγάλες και ασυνήθιστες είναι οι διαδηλώσεις με φοιτητές στην Αλβανία;
Σε ανάλυσή του, το BBC εξετάζει τι πυροδότησε την έκρηξη, κατά πόσο το νέο κύμα συνδέεται με το κίνημα «φλαμίνγκο» και ποιες πολιτικές προεκτάσεις μπορεί να έχει για τον πρωθυπουργό της χώρας και την ευρωπαϊκή της πορεία.
Η πρωτεύουσα της Αλβανίας, τα Τίρανα, βιώνει εδώ και μήνες διαδηλώσεις από το αντικυβερνητικό κίνημα «Flamingo», αλλά αυτό που ξεκίνησε την Τρίτη αυτής της εβδομάδας είχε διαφορετική κλίμακα.
Και οι συγκρούσεις έχουν εξαπλωθεί πέρα από τα Τίρανα – περιλαμβάνοντας τις κύριες πόλεις Δυρράχιο, Σκόδρα, Λέζα και Αυλώνα στα δυτικά, Αργυρόκαστρο στα νότια και Κορυτσά στα ανατολικά.
Οι νέες διαδηλώσεις οργανώθηκαν από το φοιτητικό κίνημα, το οποίο φαινομενικά απαιτούσε από την κυβέρνηση να λάβει μέτρα για την αντιμετώπιση του υψηλού κόστους των διδάκτρων και των σχολικών βιβλίων, καθώς και του αυξημένου κόστους διαβίωσης.
Στην κινητοποίηση συμμετείχαν και μαθητές δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, αυξάνοντας τον αριθμό των διαδηλωτών.
Μέσα σε λίγα λεπτά, η ένταση κλιμακώθηκε όταν κουκουλοφόροι άρχισαν να πετούν πέτρες στις αστυνομικές δυνάμεις, με τις τελευταίες να απαντούν κάνοντας χρήση χημικών, γκλομπ και ρίψεις νερού.
Οι σκληρές εικόνες του νεαρού που μεταφερόταν μέσα στους πόνους, με το σπασμένο του πόδι να κρέμεται, προκάλεσαν κύμα οργής. Οι συγγνώμες που εκφράστηκαν στη συνέχεια δεν στάθηκαν ικανές να κατευνάσουν τα πνεύματα.
Ένας όροφος του υπουργείου Παιδείας πυρπολήθηκε, ενώ φλόγες έπληξαν και άλλα κυβερνητικά κτίρια
Κάθε βράδυ, καθ’ όλη τη διάρκεια του καλοκαιριού, για περίπου 135 συνεχόμενες ημέρες, πολίτες στο κέντρο των Τιράνων κρατούσαν φωτογραφίες ενός ροζ φλαμίνγκο, καλώντας τον πρωθυπουργό Έντι Ράμα -ο οποίος βρίσκεται πλέον στην τέταρτη θητεία του- να παραιτηθεί.
Οι διαμαρτυρίες ξεκίνησαν λόγω ενός τεράστιου τουριστικού θερέτρου στην ακτή της Αδριατικής, το οποίο συνδέεται με τον γαμπρό του Προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, Τζάρετ Κούσνερ. Οι διαδηλωτές δήλωσαν ότι το πουλί θα εξαφανιζόταν από ένα νησί κοντά στην παραθαλάσσια πόλη της Αυλώνας, αν προχωρούσαν τα σχέδια για την κατασκευή ενός πολυτελούς συγκροτήματος.
Η δημόσια οργή έρχεται σε μια περίοδο που εντείνονται οι καταγγελίες για διαφθορά μεταξύ υπουργών και άλλων ανώτερων αξιωματούχων.
Ένας αναπληρωτής πρωθυπουργός έχει εγκαταλείψει τη χώρα, ενώ σε έναν άλλο έχει διαταχθεί να παραιτηθεί, καθώς οι έρευνες συνεχίζονται.
Έχει ριζοσπαστικοποιηθεί το κίνημα «Φλαμίνγκο»;
Οι διαδηλωτές του «Φλαμίνγκο» δηλώνουν ότι δεν έχουν καμία σχέση με κανένα πολιτικό κόμμα. Ένα από τα συνθήματά τους είναι «Ο Ράμα στη φυλακή, ο Μπερίσα στη φυλακή». Ενώ ο Ράμα είναι πρωθυπουργός, ο Σάλι Μπερίσα είναι ο κύριος ηγέτης της αντιπολίτευσης στην Αλβανία καθώς και πρώην πρωθυπουργός και πρόεδρος.
Στις διαδηλώσεις συμμετείχαν νέοι και ηλικιωμένοι, γονείς με παιδιά και, μερικές φορές, οι παππούδες και οι γιαγιάδες τους. Μερικοί από τους συμμετέχοντες έδειχναν υπερηφάνεια καθώς καθάριζαν τον χώρο μετά από κάθε συγκέντρωση το βράδυ.
Το τρέχον κίνημα φαίνεται πολύ πιο βίαιο. Δεκάδες αστυνομικοί έχουν τραυματιστεί, και τα μάτια της Ευρώπης είναι τώρα στραμμένα σε ό,τι θα συμβεί στη συνέχεια σε μια χώρα που θεωρείται ως μία από τις υποψήφιες για ένταξη στην ΕΕ.
Αρκετοί νεαροί διαδηλωτές δήλωσαν στο BBC ότι αυτό που συμβαίνει τώρα αποτελεί μια νέα φάση που προέκυψε από το προηγούμενο κίνημα.
Πέντε μήνες ειρηνικών διαδηλώσεων «αντιμετωπίστηκαν με ταπείνωση, γελοιοποίηση και χλευασμό», παραπονέθηκε μια νεαρή γυναίκα ονόματι. «Αυτό ήταν ένα σαφές μήνυμα από την κυβέρνηση ότι δεν θα επιτραπεί να ακουστεί η φωνή μας», πρόσθεσε.
Μια άλλη, δήλωσε στην εκπομπή «What in the World» του BBC ότι ανησυχούσε για το τι μπορεί να συμβεί στη συνέχεια: «Είμαι πολύ τρομοκρατημένη επειδή τα ΜΜΕ και η κυβέρνηση αντιδρούν, ειδικά τώρα. Δεν ήταν μόνο η δική μου φωνή, είναι η φωνή της αλβανικής νεολαίας».
Είναι πολύ πιθανό οι δύο ομάδες διαδηλωτών να έχουν αναμειχθεί μεταξύ τους. Ωστόσο, οι επικεφαλής του κινήματος «Φλαμίνγκο» δεν το έχουν παραδεχτεί δημόσια, ενώ ούτε κάποιος εκπρόσωπος του φοιτητικού κινήματος έχει τοποθετηθεί ανοιχτά.
Άλλωστε, τα κύρια αιτήματά τους αφορούν τη διαφθορά, η οποία, σύμφωνα με τον πρωθυπουργό, πρέπει να διερευνηθεί από τη δικαιοσύνη.
Πώς χειρίζεται η κυβέρνηση τις αναταραχές;
Ο Ράμα επισκέπτεται ορισμένα από τα κατεστραμμένα κτίρια και κατηγορεί τον Σάλι Μπερίσα ότι υποκινεί το χάος.
«Όλα αυτά είναι έργο του ίδιου χεριού – του χεριού που έχει πιάσει την αλβανική αντιπολίτευση από το λαιμό, του χεριού που έχει κάψει και καταστρέψει την Αλβανία περισσότερες από μία φορές και που τώρα είναι έτοιμο να την κάψει και να την καταστρέψει ξανά για να εμποδίσει οποιαδήποτε πρόοδο. Είναι ένας τυφλός αγώνας, που τροφοδοτείται από το πιο παράλογο μίσος», δήλωσε την Παρασκευή.
Ο πρωθυπουργός έχει αποκλείσει το ενδεχόμενο παραίτησης, υποσχόμενος να «ακούσει, να αντιμετωπίσει τις νόμιμες ανησυχίες και να συνεχίσει να οδηγεί την Αλβανία προς τα εμπρός».
Το Δημοκρατικό Κόμμα του Μπερίσα έχει προσπαθήσει συχνά να κινητοποιήσει τον λαό για να ανατρέψει τον Ράμα.
Όμως, μετά από μήνες και ένα ασυνήθιστα ζεστό καλοκαίρι, ο αριθμός τους μειώθηκε, χωρίς κανένα σημάδι ότι η κυβέρνηση ικανοποιούσε τα αιτήματά τους.
Ωστόσο, ο αριθμός των πιστών υποστηρικτών του, οι οποίοι επίσης διαμαρτύρονται εδώ και μήνες και κατά καιρούς έχουν συγκρουστεί με την αστυνομία, ήταν χαμηλός σε σύγκριση με τη σημερινή συμμετοχή.
Υπάρχει λοιπόν κάποιος σκεπτικισμός σχετικά με την ικανότητα του Μπερίσα να οργανώσει τις ταραχές, αν και είναι πολύ πιθανό να επιδιώξει να τις εκμεταλλευτεί.
Από την άλλη πλευρά, τα αλβανικά μέσα ενημέρωσης έχουν υποδείξει ότι ενδέχεται να εμπλέκονται μυστικές υπηρεσίες ξένων χωρών.
Έχουν διατυπωθεί αβάσιμες κατηγορίες εναντίον της Σερβίας, με σχολιαστές να υπονοούν ότι το Βελιγράδι ζηλεύει το γεγονός ότι η Αλβανία αναφέρεται συχνά ως πιθανή επόμενη υποψήφια για ένταξη στην ΕΕ.
Πράγματι, χωρίς να αναφέρει ονόματα, ο πρωθυπουργός Ράμα επανέλαβε τον ισχυρισμό αυτό την Παρασκευή.
«Πρόκειται για ξένες δυνάμεις που δεν επιθυμούν την ειρήνη στην Αλβανία… δεν θέλουν η Αλβανία να αποτελεί μέρος της ενωμένης ευρωπαϊκής οικογένειας», είπε, προσθέτοντας: «Πιστεύετε ότι είναι σύμπτωση το γεγονός ότι κάθε φορά που η Αλβανία λαμβάνει ένα ακόμη πράσινο φως… ή πλησιάζει προς αυτό το μεγάλο όραμα – αυτόν τον ιστορικό στόχο – ξεσπούν ξαφνικά φλόγες; Δεν είναι καθόλου σύμπτωση! Τίποτα από όσα συμβαίνουν τώρα δεν είναι σύμπτωση», ανέφερε.
Είναι ασφαλές να επισκεφθεί κανείς την Αλβανία;
Αν και έχουν σημειωθεί περιστατικά βίας στους δρόμους σε πολλές πόλεις, η κατάσταση παραμένει υπό έλεγχο προς το παρόν.
Η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου έχει καλέσει τους επισκέπτες να ενημερώνονται από τα μέσα ενημέρωσης για τις τελευταίες εξελίξεις, να αποφεύγουν «διαδηλώσεις, μαζικές συγκεντρώσεις ή πολιτικές συγκεντρώσεις» και να ακολουθούν τις οδηγίες των τοπικών αρχών.
Η Αλβανία αποτελεί δημοφιλή τουριστικό προορισμό, και η κυβέρνηση στα Τίρανα έχει προειδοποιήσει ότι η βία αμαυρώνει την εικόνα της χώρας, επηρεάζοντας τόσο τον τουρισμό όσο και την πορεία της προς την Ευρώπη.
ieidiseis.gr
